Do góry

11| Internet – sojusznik seniorów

11.ai

Dzieci pana Wacława wyjechały wraz z wnukami do pracy w Anglii. Pan Wacław czuje się osamotniony. Rozmowy telefoniczne są drogie, a pisanie listów jakoś mu nie idzie. Tęskni jednak za dziećmi, a szczególnie za wnukami, które zawsze go uwielbiały. Chciałby mieć z rodziną częstszy kontakt. Słyszał wiele na temat możliwości, jakie Internet daje w komunikowaniu się, sam jednak nigdy nie próbował, ponieważ nie zna się na komputerach. Zwierzył się ze swojego problemu znajomemu seniorowi, który oświadczył, że miał podobny problem. Pokonał go jednak, zapisując się na podstawowy kurs obsługi komputera oraz Internetu organizowany przez Uniwersytet Trzeciego Wieku funkcjonujący w jego miejscowości. Zachęcony pan Wacław udał się na podobny kurs. Opanował na nim nie tylko umiejętność korzystania z poczty elektronicznej czy przeglądania stron internetowych, lecz również korzystania z komunikatora internetowego, przez co może często prowadzić wideorozmowy z wnukami w Anglii bez żadnych dodatkowych kosztów. Obecnie pan Wacław myśli o zapisaniu się na kurs tworzenia stron internetowych, chce bowiem mieć własną stronę, na której mógłby zaprezentować swoje hobby.

11.1. Po co nam Internet?

Internet w dzisiejszych czasach pełni bardzo ważną rolę w życiu społeczeństwa. Właściwie trudno jest sobie wyobrazić sytuację jego nagłego braku, bowiem wykorzystujemy go praktycznie na każdym kroku, zarówno w pracy, jak i do rozrywki. Coraz więcej ludzi posiada już Internet we własnym domu, a osoby, które nie mają do niego dostępu określa się nawet mianem „wykluczonych cyfrowo”.

Internet ma tak szerokie możliwości, że jest w stanie zaoferować coś cennego dla przedstawiciela każdej profesji, grupy wiekowej oraz rodzaju zainteresowań. A co Internet może zaoferować seniorom? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w dalszej części tego rozdziału.

Internet to przede wszystkim możliwość łatwej i taniej komunikacji pomiędzy ludźmi, między innymi za pomocą poczty elektronicznej, tj. e-mail. Seniorzy to częstokroć osoby samotne, a jednocześnie spragnione kontaktu z ludźmi. Tradycyjna poczta jest powolna, a rozmowy telefoniczne stosunkowo drogie, szczególnie jeśli chce się zadzwonić do rodziny czy przyjaciół w innym mieście czy kraju. Napisanie i wysłanie e-maila jest natomiast proste i szybkie, odpowiedź można otrzymać już po chwili, zaś koszt mieści się w ogólnej opłacie za abonament internetowy. Darmowe konto pocztowe oferuje szereg znanych portali internetowych, często wraz z możliwością utworzenia własnej strony internetowej. W wielu przypadkach trzeba się jednak liczyć z koniecznością wyrażenia zgody na otrzymywanie reklam na swoja skrzynkę pocztową, co może być uciążliwe, ponieważ w przychodzącej w dużej liczbie reklamach można przeoczyć ważne i oczekiwane wiadomości. Natłok reklam zmusza też co ustawicznego czyszczenia skrzynki z niechcianej korespondencji, co może być irytujące i zabierające czas. Jeśli jednak dobrze rozejrzeć się po dostępnych ofertach, to można znaleźć i takie, w których liczba reklam jest ograniczona do minimum, lub nawet wcale ich nie ma. Najbardziej radykalnym rozwiązaniem jest założenie własnej domeny internetowej, przez co będziemy mieli nie tylko pocztę wolną od wszelkich reklam, lecz również zarezerwowaną znaczną powierzchnię serwera na swoją stronę internetową.

Poczta elektroniczna nie wyczerpuje możliwości komunikacji seniora z ludźmi. Jeśli ktoś preferuje bardziej bezpośredni kontakt, to ma możliwość pisania i otrzymywania krótkich wypowiedzi na tak zwanych czatach, gdzie osoby o wspólnych zainteresowaniach mogą wymieniać się poglądami na interesujące ich tematy społeczne, polityczne czy życiowe. Wystarczy napisać zdanie czy dwa, kliknąć „wyślij”, a obecny po drugiej stronie rozmówca od razu otrzymuje naszą wiadomość i może na nią odpisać. Widać zatem, że czat zapewnia bardziej bezpośredni kontakt niż poczta elektroniczna. W „czatowych” serwisach internetowych funkcjonują tzw. „pokoje”, w których można rozmawiać z wybraną osobą lub też prezentować swoje wypowiedzi i poglądy na forum ogólnym, gdzie w rozmowie jednocześnie bierze udział wiele osób. Niektórzy spędzają na czatach całe wieczory, a nieraz i noce. Trzeba przyznać, że „czatowanie” może być bardzo wciągające, a w krańcowych przypadkach może przerodzić się w prawdziwe uzależnienie, o czym piszemy w rozdziale dotyczącym zagrożeń związanych z Internetem.

Są osoby, które preferują „rozmowę w cztery oczy” – widząc rozmówcę. Dla nich nieocenione usługi będą oddawać komunikatory internetowe, takie jak Skype. Można zatem bezpośrednio przekonać się, jak ładnie rośnie wnuczka i posłuchać jej gaworzenia, choć jest akurat gdzieś w świecie, gdzie jej rodzice, a nasze dzieci wyjechały „za chlebem”. Trzeba jednak zaznaczyć, że do korzystania z komunikatorów internetowych wymagane jest posiadanie nieco szybszego łącza internetowego, ponieważ przesyłany jest jednocześnie dźwięk i obraz. Wymagane minimum to 2 Mbit/sek przy której obraz przestaje mieć charakter „poklatkowy” a głos jest zsynchronizowany z obrazem. Obecnie ta prędkość przesyłu jest już w powszechnym użyciu, a koszt abonamentu doprawdy nie jest wysoki, nawet jak na kieszeń seniora żyjącego z renty czy emerytury.

Ludzie mają przeróżne zainteresowania i hobby, szczególnie seniorzy oddają się często pasjom, którym nie mogli się poświęcić w trakcie wytężonego życia zawodowego. Dla takich amatorów przeznaczone są rozmaite portale społecznościowe i fora dyskusyjne, na których można przedstawić swoją kolekcję skamieniałości, wymienić poglądy na tematy historyczne, społeczne, a nawet poznać kogoś interesującego, z kim chcielibyśmy spotkać się bezpośrednio, jak to się mówi potocznie „w realu”. Na forach internetowych istnieje możliwość zamieszczania nie tylko krótkich wypowiedzi, lecz również dłuższych form pisemnych: artykułów, wspomnień, itp. Wiele z forów umożliwia również wstawianie zdjęć, można zatem podzielić się z innymi uczestnikami forum obrazami rodzinnego miasta sprzed lat, znaleźć wspólne miejsca dziecięcych zabaw, czy zobaczyć sędziwego już kolegę z wojska tak, jak wyglądał on czterdzieści lat temu. Niezmiernie ważną funkcję pełni na forum jego administrator, który porządkuje wpływające informacje, lecz nie ingeruje w ich treść. Administrator dba również o zachowanie dobrych obyczajów i przestrzeganie przepisów prawa na forum.

Drugą, lecz nie mniej ważną funkcją Internetu, jest dostęp do informacji. Humorystycznie mawia się, że czego nie ma w Internecie, to nie istnieje, to się nie zdarzyło. Bieżące informacje ze świata polityki, gospodarki, kultury i sztuki, mody oraz wielu innych dziedzin przynoszą nam codziennie portale informacyjne, będące często po prostu internetowym wydaniem gazet, czasopism czy programów stacji telewizyjnych – dodajmy wydaniem całkowicie bezpłatnym.

W Internecie można sprawdzić rozkład jazdy pociągów, autobusów oraz komunikacji miejskiej, a nawet zakupić bilet. Dla osób starszych może być to szczególnie pomocne w przypadku niepełnosprawności ruchowej, łatwo jest bowiem dowiedzieć się, o której godzinie przyjedzie autobus niskopodłogowy.

Wszyscy wiemy, jak uciążliwe dla seniora może być dokonywanie wszelkich płatności – za mieszkanie, gaz, wodę i inne. Te ciągłe kolejki na poczcie! Choć osoby starsze są przyzwyczajone do posługiwania się gotówką, warto chyba przekonać się do założenia internetowego rachunku bankowego i dokonywania płatności za pomocą komputera – bez wychodzenia z domu. To wielka oszczędność czasu i sił. Konta internetowe oferuje już praktycznie każdy bank w Polsce.

Internet obejmuje swoim zasięgiem coraz więcej urzędów, co pozwala nam załatwić wiele spraw, począwszy od złożenia rocznego zeznania podatkowego, uzyskania rozmaitych zaświadczeń, składania podań (np. w ZUS), a wszystko to bez wychodzenia z domu, co dla osób niepełnosprawnych, np. ruchowo, może być wielką zaletą.

Dla seniora bardzo duże znaczenie może mieć możliwość uzyskania informacji na temat wizyt u lekarzy rożnych specjalności. Istnieją serwisy zawierające dane przychodni i lekarzy, w wielu z nich można sprawdzić terminy przyjęć, a nawet zarezerwować wizytę przez Internet, bez konieczności długotrwałego wydzwaniania, nie mówiąc już o wyczekiwaniu w kolejkach w przychodni.

Wielu seniorów, ze względu na stan zdrowia (nie każdy ma jeszcze siłę „latać po sklepach”), czy po prostu ze względu na własną wygodę, może być zainteresowanych zakupami w Internecie. W tym względzie ogromnym udogodnieniem są sklepy internetowe, gdzie towar można obejrzeć na załączonych ilustracjach, dokładnie zastanowić się nad zakupem bez ulegania „sztuczkom” sprytnych sprzedawców, a następnie zapłacić za niego przy użyciu bankowego konta internetowego lub – do wyboru – przy odbiorze przesyłki. Bardzo interesujące mogą być serwisy aukcyjne, na których można kupić wszystko: od mieszkań i samochodów, poprzez nowe i używane artykuły gospodarstwa domowego, elektronikę, ubrania, książki, płyty z muzyką i filmami, stare fotografie, zwierzęta żywe i wypchane, skończywszy na … wszystkim, dosłownie wszystkim, co da się sprzedać, o czym można się samemu przekonać wchodząc na jeden z takich portali aukcyjnych. Wystawca towaru określa swoją cenę minimalną. Zaczyna się aukcja, w której wygrywa ten, kto da więcej. W wielu przypadkach jest jednak dostępna jedynie opcja „kup teraz” co oznacza, że nie mamy możliwości licytacji przedmiotu zakupu i musimy kupić go za cenę żądaną przez sprzedawcę lub zrezygnować z zakupu. Dla seniora serwisy aukcyjne mogą być też źródłem niewielkiego, zawsze jednak nie do pogardzenia przychodu. Można na nich wystawić na sprzedaż zbędne przedmioty, które, choć jeszcze całkiem dobre, są nam już zupełnie niepotrzebne. Pamiętajmy jednak, aby w takich przypadkach ujmować te przychody w rocznym rozliczeniu PIT. Nie będziemy w tym miejscu przytaczać szczegółowych przepisów, ponieważ wykraczają one poza zakres tego opracowania. Informacje na ten temat zamieszczają serwisy aukcyjne, w razie wątpliwości można zasięgnąć rady w urzędzie skarbowym.

11.2. Jak i gdzie szukać informacji?

Miejscem, od którego zaczynamy szukać informacji w Internecie, jest tak zwana wyszukiwarka, która odpowie nam na zadane pytanie w postaci listy stron internetowych, na których są interesujące nas informacje. Z wyszukiwarki możemy przejść już bezpośrednio na żądaną stronę. Najpopularniejszą wyszukiwarką jest Google (adres internetowy http://www.google.pl), lecz są jeszcze takie wyszukiwarki, jak Yahoo (http://pl.yahoo.com/) oraz Altavista (http://www.altavista.com/). Bardzo szybkie komputery-serwery tych wyszukiwarek dzień i noc przeszukują miliony stron internetowych i zapisują w swoich bazach danych słowa i zwroty użyte na tych stronach. Jeśli ktoś na świecie użyje na swojej stronie zwrotu „zdrowie seniora”, to wyszukiwarki szybko się o tym dowiedzą i zapamiętają, aby w chwili, gdy wpiszesz ten zwrot w ich okienko wyszukiwania, po ułamku sekundy przedstawić ci listę wielu stron dotyczących tego zagadnienia. Dla podanego powyżej zwrotu Google przedstawia w ciągu 0,23 sekundy listę 34 500 stron, lecz bywa i tak, że lista liczy wiele milionów. Na przykład na hasło „zdrowie” Google odpowiada listą liczącą blisko 96 milionów pozycji, a „senior” – miliard sto czterdzieści milionów pozycji. Co znamienne, jeśli użyjemy zwrotu „zdrowie seniora” bez wzięcia w cudzysłów, to lista jest dłuższa niż z cudzysłowem, bo liczy 643 000 pozycji. Widzimy zatem, że w Internecie problemem jest raczej natłok informacji niż ich brak.

Jeśli chcemy szybko docierać do interesujących nas danych, powinniśmy poznać podstawowe zasady zadawania pytań wyszukiwarce. Przede wszystkim, wyszukiwanie polegające na wpisaniu pojedynczych słów jest zupełnie nieefektywne. Warto zastanowić się, czego właściwie szukamy i ująć cel poszukiwań w 2-3 wyrazowe hasło, najlepiej oddające istotę zagadnienia. Jeśli szukamy opieki nad seniorem w Warszawie, to wpiszmy „opieka senior Warszawa”. Otrzymamy wówczas listę liczącą „tylko” 1 190 pozycji”. Trzeba przyznać, że jest to i tak liczba stron praktycznie niemożliwa do przejrzenia. Wyszukiwarka podaje na jednym ekranie listę kilkunastu stron. Przeciętny użytkownik przegląda najwyżej dwa-trzy ekrany, dlatego twórcy stron internetowych dokładają wszelkich starań, aby ich strona znalazła się jak najwyżej na liście przeglądarki. Generalna zasada jest taka, że strona znajduje się tym wyżej na liście wyszukiwarki, im częściej jest odwiedzana, lecz właściciel strony może zapłacić za umieszczenie jego strony na eksponowanych miejscach listy, co jest jednak zaznaczane poprzez adnotację „Reklamy związane z: „Opieka nad Seniorem Warszawa” oraz lekkie podświetlenie na niebiesko lub umieszczenie na prawym marginesie głównej listy wyników. Na dole ekranu znajduje się lista proponowanych przez wyszukiwarkę zwrotów podobnych. W naszym przypadku będą to: „opieka nad seniorem wrocław” (wyszukiwarka ignoruje wielkie litery), „opieka nad seniorem kraków”, „opieka nad seniorem poznań”, „opieka seniora” itp. Można z nich skorzystać, jeśli wyświetlona lista nie spełnia naszych oczekiwań. Cóż, trzeba przyznać, że nawet takie zawężenie haseł wyszukiwania wyświetla listę wyników niemożliwą w praktyce do, choćby pobieżnego, przejrzenia.

Wobec ogromnego „szumu informacyjnego”, praktyczną zasadą jest przejrzenie najpierw pozycji z listy płatnych reklam, ponieważ wiodą one do stron internetowych firm profesjonalnie zajmujących się interesującym nas zagadnieniem. Nie możemy w tym poradniku podawać żadnych konkretnych przykładów, ale proszę sprawdzić samemu, że we wskazanych pozycjach listy znajdziemy strony internetowe domów opieki dziennej, serwisy kojarzące osoby poszukujące opiekunów z osobami pragnącymi podjąć pracę jako opiekunowie itp.

W wynikach wyszukiwania niejednokrotnie pojawiają się strony internetowe będące książkami teleadresowymi, zawierającymi listy stron o poszukiwanej przez nas tematyce. Warto na nie wejść, ponieważ zawierają często kilkadziesiąt odsyłaczy do stron o interesującej nas tematyce, co znacznie skraca czas wyszukiwania potrzebnych adresów.

Jeśli powyżej opisane sposoby wyszukiwania w Internecie wydają się skomplikowane, warto spróbować samemu. Wtedy może się to okazać zupełnie proste. Zachęcamy!

11.3. Strony www dla seniorów

W niniejszym rozdziale przedstawimy strony internetowe, które zostały stworzone specjalnie po to, aby zaspokajać specyficzne potrzeby seniorów. Oczywiście, seniorzy mogą korzystać z wielu innych serwisów internetowych według własnego uznania i potrzeb. Poniżej podano listę stron dla seniorów wraz z krótkim opisem ich zawartości.

Strony dla seniorów o charakterze ogólnym i wielotematycznym

Strony poświęcone zagadnieniom aktywności zawodowej seniorów

Strony dotyczące aktywnego stylu życia seniorów

Unijne portale internetowe dla seniorów

Strony internetowe zawierające szeroki zakres informacji o wolontariacie dla seniorów

Inne przydatne dla seniorów strony zawierające szeroki zakres informacji dotyczących zdrowia, stylu życia, stanowiące forum wymiany doświadczeń i nawiązywania kontaktów

Oczywiście, przedstawione powyżej strony internetowe nie wyczerpują ogromnego zbioru dostępnych w Internecie wiadomości dotyczących seniorów. Warto jednak właśnie od nich zacząć surfowanie, ponieważ reprezentują wysoki poziom merytoryczny i wyróżniają się przyjaznym oraz estetycznym układem ułatwiającym odnajdywanie pożądanych informacji na różne tematy.

11.4. Gdzie można nauczyć się surfować w Internecie

Dla seniora pierwszą okazją do zetknięcia się z komputerem i Internetem mogą być zajęcia w Uniwersytecie Trzeciego Wieku. Wiele z tych instytucji organizuje kursy dostosowane do potrzeb i możliwości seniorów. Warto zatem zapoznać się z ofertą najbliższego uniwersytetu.

Szereg firm szkoleniowych przygotowało z myślą o seniorach odpowiednie dla nich kursy posługiwania się komputerem i surfowania w Internecie. Kursy są napisane przez wykładowców, mających doświadczenie w pracy z osobami starszymi. Materiał kursu przedstawiony w czytelny sposób, bez używania specjalistycznego języka, wprowadza seniora w świat komputera i Internetu. Materiały szkoleniowe pisane specjalnie powiększonym rozmiarem czcionki oraz liczne ilustracje, przedstawiające krok po kroku poszczególne czynności, sprawiają, że kurs jest dobrze dostosowany do potrzeb osób starszych. Kurs dostarcza praktycznej wiedzy, jak posługiwać się klawiaturą, myszką oraz drukarką. W jego trakcie można nauczyć się, jak przegrać zdjęcia z cyfrowego aparatu fotograficznego na komputer, wysłać e-mail, nagrać pliki na płytę CD, napisać i wydrukować tekst oraz, jak korzystać z darmowych komunikatorów. Zaletą takich kursów jest możliwość uczenia się w dowolnie wybranym miejscu, bez konieczności uczęszczania na zajęcia, zapewnienie przez cały kurs opieki osobistego nauczyciela oraz możliwość zdobywania wiedzy bez stresu i konieczności wiązania się sztywnymi terminami. Do uczestnictwa w kursie wystarczy posiadać komputer z dostępem do Internetu. Są to tzw. szkolenie „e−learningowe”. W Internecie znajduje się bardzo wiele ofert kursów, wystarczy w wpisać w okienko wyszukiwarki hasło „Internet dla seniorów”, aby uzyskać bardzo wiele adresów firm prowadzących kursy, zarówno eksternistyczne jak i stacjonarne.

Ponadto, jeśli komuś nie odpowiadają zorganizowane formy nauki, może poprosić młodszego członka rodziny o pomoc w zapoznaniu się z tajnikami Internetu. Wnuki na pewno nie ominą okazji pochwalenia się przed babcią czy dziadkiem swoimi umiejętnościami.

11.5. Korzyści z Internetu – tak, ale ostrożnie!

Internet pomimo wielu zalet i umożliwiania dostępu do przydatnych informacji, niesie ze sobą pewne zagrożenia. Poniżej omówiono niektóre z nich oraz podano metody zapobiegawcze.

Nie należy się jednak przerażać. Istnieje wiele metod skutecznego zabezpieczenia się przed powyżej opisanymi zagrożeniami. Jak zapobiegać takim zagrożeniom?

Internet zapewnia duży stopień anonimowości osobom korzystającym z niego. Czy to tworząc konto poczty elektronicznej, czy rozmawiając na forum lub grupie dyskusyjnej, możemy podać swój „nick”, czyli pseudonim, imię przybrane, jakim będziemy posługiwać się w kontaktach z innymi użytkownikami Internetu. Dobrze to służy ochronie prywatności, lecz nie może być nadużywane. Trzeba zawsze pamiętać, że logując się do Internetu użytkownik pozostawia w nim ślad swojej bytności, który może zostać odczytany w przypadku, gdy naruszamy prawo, obrażamy innych, zamieszczamy niecenzuralne treści lub w inny sposób stajemy się uciążliwi dla społeczności internetowej. Naruszenia zasad współżycia społecznego lub dobrego wychowania mogą na nasz wniosek spotkać się ze zdecydowaną i szybką reakcją administratorów forów i grup dyskusyjnych. Jeśli klikniemy w przycisk „zgłoś naruszenie zasad” administrator weźmie „pod lupę” takiego „awanturnika” i, w najlepszym przypadku, po prostu zablokuje jego konto – wyrzuci go z dobrego towarzystwa. Jeśli zaś zachowanie użytkownika będzie miało znamiona czynu przestępczego, wtedy –cóż, kłania się pan prokurator. Powyższe zdania napisano nie po to aby straszyć potencjalnych użytkowników lecz po to, aby pokazać iż nie są bezbronni wobec różnorodnych form patologicznych prezentowanych tak w codziennym życiu jak i znajdujących, niestety, swoje odzwierciedlenie w Internecie. I jeszcze – dobra rada: powściągnijmy czasem nasz krewki język, zanim napiszemy coś pod wpływem emocji w Internecie. Zważmy, że możemy kogoś urazić albo naruszyć jego prawa. Umiar, jak zawsze w życiu, tak i w Internecie jest zawsze w najwyższej cenie.

Jak widać, choć Internet, jak każdy sposób kontaktu międzyludzkiego, może nieść pewne zagrożenia, to można ich uniknąć w stosunkowo prosty i skuteczny sposób.