Do góry

5| Korzystaj ze swoich uprawnień

05.ai

Pani Adela za miesiąc kończy 60 lat. Jej sytuacja finansowa jest trudna. Pracuje w sklepie z dewocjonaliami, w którym od wielu lat nie było podwyżek. Pani Adela ledwo wiąże koniec z końcem. Zastanawia się nad przejściem na emeryturę. W ZUS-ie uzyskała informację o wysokości emerytury, która niestety będzie jeszcze niższa niż pensja. Pani Adela jest samotna, ma tylko bardzo schorowaną matkę, która obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej (nie było możliwości zapewnienia jej odpowiedniej opieki w domu). Na nieszczęście zmarł były mąż pani Adeli, który od czasu do czasu dawał jej pieniądze. Co prawda nie wynikało to z jego dobrego serca. Było tylko zadośćuczynienie za to, że pani Adela nie wystąpiła do komornika o wyegzekwowanie zasądzonych na nią alimentów. Rozwód był kilka lat temu, z winy męża, a alimenty zostały ustalone właśnie z tego powodu. Były mąż nie chciał płacić alimentów w pełnej wysokości, ponieważ zaraz po rozwodzie urodziło mu się dziecko, a jego zarobki nie były zbyt wysokie. Pani Adela miała żal, do byłego męża, że daje jej tak mało pieniędzy, ale dopiero po jego śmierci okazało się, że to właśnie te środki pozwalały załatać dziurę w domowym budżecie. Teraz dochody pani Adeli nie wystarczają na wszystko. Pani Adeli zależy na uzyskaniu większych dochodów, bo grozi jej zadłużenie mieszkania. Emerytura będzie niższa niż pensja, więc nie chce z niej rezygnować.

Pani Adela jest przekonana, że jej sytuacja jest beznadziejna - nie ma szans, żeby w tym wieku zmienić pracę i uzyskiwać wyższe zarobki, dodatkowo grozi jej głodowa emerytura. Jednak tak naprawdę, wcale nie jest tak źle, bo Pani Adela ma kilka możliwości, aby mieć większe dochody. Po pierwsze - emeryturę można łączyć z pracą, po drugie – pani Adeli należy się renta rodzinna po byłym mężu, którą również można łączyć z pracą.

W niniejszym rozdziale zostaną przedstawione różne zagadnienia dotyczące świadczeń pieniężnych z których mogą korzystać seniorzy.

5.1. Praca na emeryturze

Osoby w wieku emerytalnym pobierające emeryturę lub te, które jeszcze nie ukończyły wieku emerytalnego, a pobierają wcześniejszą emeryturę, świadczenie przedemerytalne czy nauczycielskie świadczenia kompensacyjne mogą nadal być aktywne zawodowo wykonując płatną pracę na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, czy umowy o dzieło. Może to też być praca w charakterze niani na podstawie umowy uaktywniającej (więcej na temat takiego zatrudnienia dowiesz się w Biurze Porad Obywatelskich).

Jeśli chcemy łączyć pracę z emeryturą to warto zapoznać się z poniższymi informacjami:

A. jeśli została rozwiązana umowa z dotychczasowym pracodawcą to możemy podjąć zatrudnienie (nawet u poprzedniego pracodawcy) i osiągać dowolne wynagrodzenie, które nie wpłynie na zmniejszenie czy zawieszenie naszej emerytury;

B. jeśli nie została rozwiązana umowa z dotychczasowym pracodawcą to mimo, że ukończyliśmy wiek emerytalny to emerytura po jej ustaleniu przez ZUS zostanie zawieszona (dotyczy sytuacji po 31 grudnia 2010 r., osoby, które przeszły na emeryturę przed tą datą nie muszą rozwiązywać umowy z pracodawcą). W tym przypadku nie ma znaczenia jak wysokie będą nasze zarobki jedynie to, że nadal jesteśmy pracownikiem;

C. jeśli otrzymaliśmy emeryturę z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy to nie musimy rozwiązywać umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą i możemy osiągać dowolne wynagrodzenie, które nie wpłynie na zmniejszenie lub zawieszenie emerytury;

D. jeśli otrzymaliśmy emeryturę zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy, ale na nasz wniosek to musimy zrezygnować z dotychczasowego zatrudnienia inaczej nasza emerytura zostanie zawieszona;

E. jeśli pobieramy już emeryturę, ale tak zwaną wcześniejszą, a nie ukończyliśmy wieku emerytalnego to w zależności od uzyskiwanych dochodów może być ona zmniejszona lub zawieszona. Dotyczy to także osób na rencie rodzinnej lub rencie z tytułu niezdolności do pracy.

Emerytura nie ulegnie zmniejszeniu gdy nasze wynagrodzenie w ciągu miesiąca nie przekroczy 70%1 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Obecnie kwota 70%1 przeciętnego wynagrodzenia wynosi 2 698, 50 zł (obowiązuje: 1.09.2015 – 30.11.2015). Tak więc jeśli zarabiamy nie więcej niż 2 698, 50 zł brutto miesięcznie, będziemy otrzymywali nadal emeryturę w pełnej wysokości.

Emerytura ulegnie zmniejszeniu gdy przekroczymy kwotę 70%1 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie więcej niż 130%1.

Obecnie kwota 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 5 011, 40 zł (obowiązuje: 1.09.2015 – 30.11.2015).

Emerytura ulegnie zawieszeniu gdy zarobimy więcej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia;

F. jeśli pobieramy emeryturę częściową to bez względu na to czy rozwiązaliśmy stosunek pracy z poprzednim pracodawcą czy nie, możemy osiągać dowolne wynagrodzenie, które nie wpłynie na zawieszenie czy zmniejszenie emerytury. Emerytura częściowa może być zawieszona na nasz wniosek;

G. jeśli pobieramy emeryturę łącznie z rentą wypadkową to niezależnie od wysokości dochodów z tytułu pracy, musimy zrezygnować z jednego z tych świadczeń. W takiej sytuacji mamy prawo tylko do jednego – albo do emerytury albo do renty wypadkowej.

Ale jeśli nie ukończyliśmy jeszcze wieku emerytalnego to wybrane świadczenie po przekroczeniu progów dochodowych będzie podlegało zasadom zawieszalności (70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia). Chyba, że pobieramy emeryturę częściową i ją wybierzemy to emerytura taka nie podlega zasadom zawieszalności;

H. jeśli pobieramy emeryturę częściową łącznie z rentą wypadkową to niezależnie od wysokości dochodów z tytułu pracy, musimy zrezygnować z jednego z tych świadczeń. W takiej sytuacji mamy prawo tylko do jednego – albo do emerytury albo do renty wypadkowej.

Jeśli wybierzemy emeryturę częściową to nie podlega ona zasadom zawieszalności;

I. jeśli pobieramy emeryturę i rentę inwalidy wojennego lub wojskowego to w przypadku podjęcia pracy renta będzie przysługiwała w pełnej wysokości a emerytura będzie podlegała zasadom zawieszalności;

J. jeśli pobieramy świadczenie przedemerytalne to kwotę graniczną2 nie powodującą zmniejszenia świadczenia stanowi 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (p.m.w.). Po przekroczeniu tej kwoty świadczenie zostanie odpowiednio zmniejszone, po przekroczeniu 70% p.m.w – zawieszone. Obecnie kwota 25% p.m.w. wynosi 945,90 zł (od
1 marca 2015 r.), a kwota 70% p.m.w. 2648,50 zł (od
1 marca 2015 r.)

K. jeśli pobieramy nauczycielskie świadczenie kompensacyjne i podejmiemy pracę w placówkach oświatowych to zostanie ono zawieszone w całości bez względu na wysokość zarobków. Gdy podejmiemy pracę w innym miejscu to świadczenie będzie podlegało zawieszalności tak jak emerytura (progi 70% i 130% p.m.w.).

Uwaga.ai Ważne!

Gdy zamierzamy podjąć pracę lub już pracujemy, powinniśmy powiadomić o tym ZUS. W takim zawiadomieniu należy określić, jaka będzie wysokość osiąganego dochodu. Na tej podstawie ZUS może ją zmniejszyć, zawiesić albo wypłacać w dotychczasowej wysokości. Gdy nasze dochody przekroczą te kryteria, a pobieraliśmy świadczenie to wówczas ZUS będzie domagał się od nas zwrotu, w tym celu zostanie wydana decyzja.

Dlatego ważne jest aby na bieżąco informować ZUS o zmianie wysokości naszych dochodów.

5.2. Ponowne przeliczenie emerytury

Wysokość naszej emerytury zależy od wielu czynników. Jednak to, co głównie wpływa na jej wysokość, to liczba przepracowanych lat i osiągane przez nas zarobki. Emerytura wyliczana jest ze składek emerytalnych, które były odprowadzane od naszego wynagrodzenia.

Dlatego też, jeśli pobieramy emeryturę i dodatkowo pracujemy, to możemy ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury o ile za ten okres odprowadzane były składki.

1 maja 2015 roku weszły w życie nowe przepisy częściowo zmieniające ustawę emerytalną, które pozwolą wielu osobom na zamianę wysokości dotychczasowego świadczenia.

Poniżej przedstawimy jakie czynniki mogą mieć wpływ na zmianę wysokości pobieranej emerytury.

Ponieważ są różne zasady naliczenia emerytur, w zależności od tego w którym roku się urodziliśmy – to i zasady doliczenia dodatkowych okresów nie są jednolite.

  1. Informacje dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r oraz dla kobiet urodzonych w latach 1949 – 1953 (które mają prawo do emerytury mieszanej – częściowo ustalonej według starych zasad, a częściowo według nowych):

    A. po przepracowaniu 30 miesięcy ZUS, na nasz wniosek, ponownie wyliczy nam część socjalną emerytury od aktualnej kwoty bazowej;

    B. gdy pracujemy krócej niż 30 miesięcy to zmiana wysokości naszego świadczenia może nastąpić tylko wtedy gdy wskaźnik podstawy wymiaru będzie wyższy niż dotychczasowy, wyjątkiem jest:

    • gdy nie pobieraliśmy emerytury mimo jej ustalenia bo została zawieszona,
    • nowo wskazany okres wymagany do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przypada w całości po przyznaniu prawa do emerytury/renty, a wskaźnik podstawy wymiaru wynosi co najmniej 130%;

    C. gdy uzyskaliśmy emeryturę po 31.12.2008 roku i po osiągnięciu wieku emerytalnego pracowaliśmy, to na nasz wniosek ZUS może wyliczyć nam emeryturę według nowych zasad tak zwaną kapitałową i będzie ona wypłacana pod warunkiem, że jest wyższa niż wyliczona na starych zasadach.

    Uwaga!

    Gdy pobieraliśmy emeryturę wcześniejszą to ZUS wyliczając nową emeryturę jako podstawę jej wyliczenia przyjmie zwaloryzowaną sumę składek na naszym koncie emerytalnym pomniejszoną o sumę kwot pobranych wcześniejszych emerytur (w wysokości przed odliczeniem podatku i składki zdrowotnej).

    D. jest możliwość ponownego przeliczenia wysokości emerytury pod warunkiem, że:

    • wskażemy okresy zatrudnienia przypadające w całości lub części już po przyznaniu nam emerytury, czy jeśli pracowaliśmy po uzyskaniu emerytury oraz
    • ze wskazanych przez nas dokumentów dotyczących wynagrodzeń będzie wynikało, że nowo obliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy niż 250%.
      Takie ponowne ustalenie emerytury może nastąpić tylko raz.

  2. Informacje dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku

    A. jeśli przy wyliczaniu kapitału początkowego został nam ograniczony okres studiów wyższych do 1/3 okresów składkowych przypadających przed 1 stycznia 1999 roku to teraz możemy się ubiegać, aby okres studiów został ograniczony, ale do 1/3 wszystkich okresów składkowych czyli przypadających do dnia złożenia wniosku o emeryturę, a nie do 1.01.1999 r.

  3. Emerytura w nowej wysokości będzie przysługiwała od dnia złożenia wniosku o jej ponowne ustalenie. ZUS ma 60 dni na wydanie decyzji.

    Nie dotyczy to osób pobierających emeryturę wcześniejszą w związku z pracą w warunkach szkodliwych (przyznaną na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej), pomostową, częściową lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

    B. jeśli przy ustalaniu kapitału początkowego okres opieki nad dzieckiem (z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym lub urlopie bezpłatnym) został potraktowany jako okres nieskładkowy i zastosowany przelicznik 0,7% to teraz możemy się ubiegać o zastosowanie przelicznika 1,3 jak przy okresach składkowych (szczegóły w części dotyczące kapitału początkowego).

    Emerytura w nowej wysokości będzie przysługiwała od dnia złożenia wniosku o jej ponowne ustalenie. ZUS ma 60 dni na wydanie decyzji.

    Dotyczy także osób pobierających emerytury częściowe, pomostowe lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

    C. możemy wystąpić o zastosowanie wobec nas tablicy średniego dalszego trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego nawet wówczas gdy wystąpiliśmy o emeryturę gdy obowiązywała już nowa tablica średniego trwania życia.

    ZUS zastosuje się do naszego wniosku gdy będzie to dla nas korzystniejsze.

    Nie dotyczy to osób pobierających emeryturę wcześniejszą w związku z pracą w warunkach szkodliwych (przyznaną na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej), pomostową, częściową lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

    D. jeśli pracujemy lub pracowaliśmy i pobieramy:

    • emeryturę otrzymaną w powszechnym wieku emerytalnym,
    • emeryturę z urzędu (otrzymaną zamiast renty),
    • emeryturę wcześniejszą w związku z pracą w warunkach szkodliwych (przyznaną na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej),
    • okresową emeryturę kapitałową,
    • to możemy ubiegać się o jej ponowne przeliczenie po upływie roku kalendarzowego w którym pracowaliśmy lub po zakończeniu pracy.

    W przypadku okresowej emerytury kapitałowej jest to równoznaczne ze złożeniem wniosku o przeliczenie emerytury z FUS.

    Gdyby się okazało, że po przeliczeniu okresowa emerytura będzie niższa niż dotychczasowa to będziemy mieć wypłacaną okresową emeryturę w dotychczasowej wysokości.

    O ponowne przeliczenie emerytury możemy się również ubiegać wówczas gdy uzyskamy nowe dowody dotyczące naszego okresu ubezpieczenia lub osiąganych dochodów.

5.3. Nowe emerytury czyli dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Zasady przejścia na emeryturę różnią się w zależności od tego, w którym roku dana osoba się urodziła. W 1998 r. weszła w życie reforma ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tą reformą według innych zasad przechodzą na emeryturę osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku, a inaczej urodzone po tej dacie czyli po 31 grudnia 1948 r.

W przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku warunkiem uzyskania emerytury jest ukończony wiek oraz osiągnięcie wymaganego stażu ubezpieczeniowego (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn).

W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku warunkiem uzyskania emerytury jest jedynie osiągnięcie wymaganego wieku (od 2012 roku stopniowo wydłużany jest wiek emerytalny zarówno kobiet jak i mężczyzn szczegóły w punkcie „wiek emerytalny”).

W obu przypadkach, aby otrzymać emeryturę musimy rozwiązać stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą.

W tej części omówimy zasady uzyskania emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Jeśli urodziliśmy się po tym terminie, to nasza emerytura jest lub zostanie ustalona według nowych zasad:

  • emeryturę uzyskamy, gdy osiągniemy wymagany wiek emerytalny
  • jej wysokość zaś będzie zależała od wysokości składek zgromadzonych na naszych indywidualnych kontach w ZUS i w Otwartym Funduszu Emerytalnym (oczywiście dotyczy osób, które przystąpiły do OFE);

Wiek emerytalny:

Dla osób urodzonych po 1953 roku wiek emerytalny ulega stopniowemu wydłużeniu co kwartał o miesiąc, aż do 2040 r.

Przykładowo kobiety urodzone w 1955 r. i w 1956 r. nabędą wiek emerytalny w 2015 i w 2016 r., i będą mogły wówczas przejść na emeryturę, poniżej szczegóły:

Data urodzenia kobiety

Wiek uprawniający do przejścia na emeryturę nie niższy niż:

od dnia 1 stycznia 1955 r. do dnia 31 marca 1955 r.

60 lat i 9 miesięcy

od dnia 1 kwietnia 1955 r. do dnia 30 czerwca 1955 r.

60 lat i 10 miesięcy

od dnia 1 lipca 1955 r. do dnia 30 września 1955 r.

60 lat i 11 miesięcy

od dnia 1 października 1955 r. do dnia 31 grudnia 1955 r.

61 lat

od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 marca 1956 r.

61 lat i 1 miesiąc

od dnia 1 kwietnia 1956 r. do dnia 30 czerwca 1956 r.

61 lat i 2 miesiące

od dnia 1 lipca 1956 r. do dnia 30 września 1956 r.

61 lat i 3 miesiące

od dnia 1 października 1956 r. do dnia 31 grudnia 1956 r.

61 lat i 4 miesiące

Wszystkie kobiety urodzone po 30 września 1973 roku będą pracować do 67 roku życia.

Przykładowo mężczyźni urodzeni w 1950 r. i w 1951 r. osiągną wiek emerytalny w 2015 r., w 2016 r. i w 2017 r., poniżej szczegóły:

Data urodzenia mężczyzny

Wiek uprawniający do przejścia na emeryturę nie niższy niż:

od 1 stycznia 1950 r. do 31 marca 1950 r.

65 lat i 9 miesięcy

od 1 kwietnia 1950 r. do 30 czerwca 1950 r.

65 lat i 10 miesięcy

od dnia 1 lipca 1950 r. do dnia 30 września 1950 r.

65 lat i 11 miesięcy

od dnia 1 października 1950 r. do dnia 31 grudnia 1950 r.

66 lat

od dnia 1 stycznia 1951 r. do dnia 31 marca 1951 r.

66 lat i 1 miesiąc

od dnia 1 kwietnia 1951 r. do dnia 30 czerwca 1951 r.

66 lat i 2 miesiące

od dnia 1 lipca 1951 r. do dnia 30 września 1951 r.

66 lat i 3 miesiące

od dnia 1 października 1951 r. do dnia 31 grudnia 1951 r.

66 lat i 4 miesiące

Wszyscy mężczyźni urodzeni po 30 września 1953 r. będą pracować do 67 roku życia.

Wysokość emerytury:

Składki odprowadzane do ZUS po 1 stycznia 1999 roku są gromadzone na naszych indywidualnych kontach.

1. Osoby, które nie przystąpiły do OFE to ich cała składka emerytalna w wysokości 19,52% trafia na indywidualne konto w ZUS.

2. Osoby, które przystąpiły do OFE mają w ZUS dwa konta: indywidualne konto i subkonto.

Jeśli przystąpiliśmy do OFE to ZUS część składki emerytalnej odprowadza do wybranego przez nas funduszu.

Od lutego 2014 r. członkostwo w OFE nie jest obowiązkowe (osoby, które teraz wchodzą na rynek pracy i nie zdecydują się na OFE, także będą miały subkonto w ZUS).

Jeśli przystąpiliśmy do jednego z otwartych funduszy emerytalnych to ZUS:

  • 2,92% naszej składki emerytalnej przekazuje do naszego OFE,
  • 12,22% naszej składki gromadzi na naszym indywidualnym koncie w ZUS,
  • 4,38% na naszym subkoncie w ZUS.

    W 2014 roku musieliśmy zdecydować czy nadal chcemy pozostać w OFE. Te osoby, które zrezygnowały z OFE to teraz:

  • 12,22% składki emerytalnej trafia na nasze indywidualne konto;
  • 7,3% na subkonto.

Dokonany wybór nie jest ostateczny. Jeśli zmienimy zdanie, to stosowne oświadczenie, o przeniesieniu składek z OFE do ZUS będziemy mogli złożyć w okresie tak zwanych okienek transferowych. Najbliższe będzie od 1 kwietnia 2016 roku do 31 lipca 2016, następne co cztery lata (w 2020 r., w 2024 r. itd.). Oświadczenie można złożyć osobiście w ZUS, listownie lub przez Internet na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) – www.pue.zus.pl .

Gdy będziemy 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego to wówczas ZUS wstrzyma przekazywanie składki do OFE i umieści je na naszym subkoncie w ZUS. Natomiast OFE systematycznie będzie przekazywał nasze zgromadzone składki do ZUS. One także zostaną umieszczone na subkoncie w ZUS. W momencie osiągnięcia wieku emerytalnego na rachunku w OFE nie będziemy już mieli żadnych środków. Jest to tak zwany „suwak bezpieczeństwa”. W ten sposób nasze oszczędności podlegają ochronie na wypadek załamania rynków finansowych.

Jeśli przed 1 stycznia 1999 roku pracowaliśmy co najmniej 6 miesięcy, to za ten okres zostanie nam wyliczony kapitał początkowy (patrz kapitał początkowy).

Wysokość naszej emerytury będzie stanowiła suma zwaloryzowanych składek na naszym koncie indywidualnym i subkoncie (także tych przekazanych z OFE, dotyczy osób, które posiadają subkonto w ZUS, patrz wyżej) i zwaloryzowanego kapitału początkowego, podzielona przez statystyczną średnią dalszego trwania życia. „Średnie dalsze trwanie życia” dla wieku emerytalnego jest ustalane wspólnie dla mężczyzn i kobiet na podstawie informacji publikowanych corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jeśli będziemy żyli dłużej i przekroczymy tę średnią, dalej będziemy otrzymywali emeryturę w dotychczasowej wysokości.

Według nowego systemu emerytury będą prawdopodobnie dużo niższe, niż według starego. Wiąże się to między innymi z tym, iż nie ma już tak zwanej części socjalnej emerytury, a okresy nieskładkowe są brane pod uwagę tylko przy wyliczaniu kapitału początkowego.

Najniższa emerytura:

Jeśli nasza emerytura będzie niższa od najniższej ustalanej przez ZUS (obecnie 880, 45 zł – od 1 marca 2015 r ) to zostanie do niej podwyższona. Ale dotyczy to tylko osób z długoletnim stażem ubezpieczeniowym:

  • mężczyźni minimum 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych,
  • kobiety docelowo także minimum 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, ale w okresie przejściowym okres ten jest mniejszy: 21 lat od 1 stycznia 2014 r., 22 lata od 1 stycznia 2016 r., 23 lata od 1 stycznia 2018 r., 24 lata od 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.

Za okresy składkowe uznaje się w tym przypadku także okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które przyznano zwiększenie rolne.

Natomiast w przypadku okresów składkowych po 31 grudnia 1998 r. jeśli składki były odprowadzane od kwoty niższej niż minimalne wynagrodzenie to uwzględnia się je w części odpowiadającej proporcji do minimalnego wynagrodzenia.

Niestety zasada ta nie ma zastosowania gdy składka była odprowadzana od kwoty niższej niż minimalne wynagrodzenie od następujących świadczeń:

  • wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie kodeksu pracy,
  • zasiłków i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego,
  • zasiłku stałego z pomocy społecznej,
  • świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłku dla opiekuna,
  • wynagrodzenia pracownika w okresie jego pierwszego roku pracy,
  • otrzymywanych przez żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej, ubezpieczonych odbywających służbę zastępczą, a także pozostających w służbie kandydackiej funkcjonariuszy służb mundurowych Policji, straży granicznej itd.

Emerytura nie zostanie podwyższona do najniższej również wtedy, gdy:

  • nadal pracujemy, a nasze wynagrodzenie jest wyższe niż kwota podwyższenia;
  • mamy także prawo do emerytury wojskowej lub policyjnej,
  • mamy także prawo do emerytury rolniczej.

Emerytura z subkonta tzw okresowa emerytura kapitałowa – dotyczy tylko kobiet

Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje jedynie kobietom, członkiniom OFE:

  • które osiągnęły podwyższony wiek emerytalny (patrz „wiek emerytalny”), ale nie przekroczyły 67 roku życia oraz
  • gdy suma środków zgromadzonych na ich subkoncie w ZUS jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego (od 1 marca 2015 r. do 28 lutego 2016 r. kwota ta wynosi 4 163,40 zł (20 x 208,17 zł). Suma zgromadzonych środków obejmuje także środki przeniesione z OFE.
  • mają ustalone prawo do emerytury powszechnej (kapitałowej)

Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje kobiecie, która osiągnęła wymagany wiek emerytalny dla kobiet, ale jedynie do czasu, aż osiągnie wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny urodzonego w tym samym roku i kwartale.

To oznacza, że jeśli urodziłyśmy się:

  • w III kwartale 1949 r. to mamy prawo do pobierania okresowej emerytury kapitałowej do osiągnięcia 65 lat i 7 miesięcy (wieku emerytalnego mężczyzny urodzonego w tym samym czasie)
  • w IV kwartale 1949 r. to mamy prawo do pobierania okresowej emerytury kapitałowej do osiągnięcia 65 lat i 8 miesięcy (wieku emerytalnego mężczyzny urodzonego w tym samym czasie);
  • w I kwartale 1950 r. to mamy prawo do pobierania okresowej emerytury kapitałowej do osiągnięcia 65 lat i 9 miesięcy;
  • w II kwartale 1950 r.  -  do czasu osiągnięcia 65 lat i 10 miesięcy;
  • w III kwartale 1950 r – do czasu osiągnięcia 65 lat i 11 miesięcy;
  • w IV kwartale 1950 r. – do czasu osiągnięcia 66 lat;
  • w I kwartale 1951 r. – do czasu osiągnięcia 66 lat i 1 miesiąca;
  • w II kwartale 1951- do czasu osiągnięcia 66 lat i 2 miesięcy;
  • w III kwartale 1951 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 3 miesięcy;
  • w IV kwartale 1951 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 4 miesięcy;
  • w I kwartale 1952 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 5 miesięcy;
  • w II kwartale 1952 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 6 miesięcy;
  • w III kwartale 1952 – do czasu osiągnięcia 66 i 7 miesięcy;
  • w IV kwartale 1952 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 8 miesięcy;
  • w I kwartale 1953 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 9 miesięcy;
  • w II kwartale 1953 – do czasu osiągnięcia 66 lat i 10 miesięcy;

Gdy środki zgromadzone na subkoncie są niższe od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego, wówczas okresowa emerytura kapitałowa nam nie przysługuje. W takiej sytuacji ZUS potraktuje te środki jako składkę na ubezpieczenie emerytalne i uwzględni je przy wyliczaniu naszej emerytury powszechnej.

Okresowa emerytura kapitałowa przyznawana jest jednocześnie z emeryturą z ZUS. Jeżeli prawo do emerytury na nowych zasadach ustalane jest z urzędu, również z urzędu ustalane jest prawo do okresowej  emerytury kapitałowej.

Wysokość okresowej emerytury kapitałowej obliczana jest poprzez podzielenie kwoty środków zgromadzonych na subkoncie, ustalonej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę osoby ubezpieczonej – przyjętego do obliczenia kwoty emerytury na nowych zasadach z FUS.

Prawo do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokość ustala, w drodze decyzji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych na nasz wniosek złożony do ZUS. Wniosek jednocześnie zawiera oświadczenie o członkostwie w OFE. Złożenie wniosku jednocześnie oznacza złożenie wniosku o emeryturę.

Okresowa emerytura kapitałowa wypłacana jest wraz z emeryturą na nowych zasadach z FUS lub z rentą z tytułu niezdolności do pracy lub rentą rodzinną z ZUS.

Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa:

  • z chwilą naszej śmierci,
  • po wyczerpaniu środków zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS
  • gdy osiągniemy wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny urodzonego w tym samym czasie (patrz wyżej).

Po osiągnięciu wieku emerytalnego zostanie ponownie z urzędu obliczona emerytura z FUS z uwzględnieniem środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS, z których była dotychczas wypłacana okresowa emerytura kapitałowa. Emerytura z FUS, po ponownym ustaleniu jej wysokości, nie będzie mogła być niższa od dotychczasowej sumy emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej.

Kapitał początkowy:

Przed 1999 rokiem ZUS nie był zobowiązany do prowadzenia indywidualnych kont osób ubezpieczonych. Jeśli przed 1999  rokiem pracowaliśmy, to Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyliczy nam za ten okres tak zwany kapitał początkowy. Większość z nas ma ten kapitał już ustalony. Osobom, które tego jednak nie zrobiły, pomoże kilka wskazówek. Aby ZUS mógł obliczyć kapitał początkowy musimy złożyć wniosek o jego ustalenie wraz z dokumentami potwierdzającymi nasze okresy ubezpieczeniowe sprzed 1999 roku – składkowe i nieskładkowe oraz wysokość osiąganych w tym czasie zarobków.

Kapitał początkowy obliczony na dzień 1 stycznia 1999 roku jest zapisywany tak, jak wysokość składek emerytalnych na naszym indywidualnym koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Wyliczany jest na podobnych zasadach, jak tak zwana stara emerytura (czyli emerytura dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku). Po ustaleniu wysokości naszego kapitału początkowego ZUS wyda decyzję. Jeśli zauważmy w niej jakieś nieścisłości, mamy prawo się od niej odwołać, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji.

Informacje dla osób, które mają już wyliczony kapitał początkowy!

Od 1 maja 2015 roku zmieniły się przepisy w ustawie emerytalnej, są one korzystne dla wielu osób i mogą przyczynić się do zwiększenia wysokości emerytury.

Jeśli przy ustalaniu kapitału początkowego okres opieki nad dzieckiem (z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym lub urlopie bezpłatnym) został nam zaliczony w wysokości 0,7% podstawy wymiaru kapitału początkowego to możemy się zwrócić do ZUS, aby to zmienił i uwzględnił po 1,3% podstawy wymiaru kapitału.

Trzeba złożyć wniosek do ZUS-u o ponowne ustalenie kapitału początkowego z zastosowaniem art. 174 ust 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Uwaga! Dotyczy to też osób, które już pobierają nową emeryturę, emeryturę częściową, pomostową czy nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Możliwości uzyskania emerytury przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (patrz punkt wiek emerytalny) – emerytura częściowa

Warunkiem uzyskania emerytury częściowej jest osiągnięcie pewnego wieku oraz posiadanie odpowiedniego wymiaru lat składkowych i nieskładkowych.

Prawo do takiej emerytury mają kobiety w wieku powyżej 62 lat i mężczyźni powyżej 65 lat, ale którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego. I emerytura taka przysługuje jedynie do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, czyli nie przysługuje po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Drugi warunek to wymagany okres ubezpieczeniowy (składkowy i nieskładkowy):

  • 35 lat dla kobiet,
  • 40 lat dla mężczyzn.

Przy ustalaniu wymaganego stażu bierze się pod uwagę okresy składkowe i nieskładkowe (maksymalnie 1/3 z okresów składkowych).

Jest możliwe uzupełnienie tych okresów o:

  • okresy pracy w gospodarstwie rolnym i prowadzenia gospodarstwa rolnego,
  • okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy pod warunkiem utraty prawa do renty.

Niestety wysokość takiej emerytury to jedynie 50% tej, którą byśmy uzyskali po osiągnięciu naszego wieku emerytalnego.

Gdy jesteśmy członkiem OFE i wystąpimy o emeryturę częściową to fundusz emerytalny jest zobowiązany przekazać wszystkie składki zgromadzone na naszym koncie do ZUS.

Emerytura częściowa nie jest podwyższana do najniższej emerytury.

Gdy mamy prawo do renty z tytułu wypadku przy pracy lub w związku z chorobą zawodową, a także gdy mamy prawo do renty inwalidy wojskowego to możemy pobierać tylko jedno świadczenie w pełnej wysokości, a drugie w połowie.

Pobierając emeryturę częściową możemy nadal pracować. Wysokość naszych zarobków nie wpłynie na zawieszenie emerytury. Gdy osiągniemy wymagany nasz wiek emerytalny i zrezygnujemy z pracy, wówczas, po złożeniu wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uzyskamy przysługującą nam emeryturę.

Uwaga.iaUwaga!

ZUS nie jest uprawniony do zamiany tych świadczeń z urzędu, zrobi to tylko na nasz wniosek.

Jeśli pracujemy i nadal chcemy pracować, a pobieramy emeryturę częściową to warto rozważyć czy opłaca nam się przejście na emeryturę pełną. Bowiem emerytura pełna podlega zasadzie zawieszalności (progi 70% i 130% p.m.w.), a częściowa nie.

Emerytura powszechna zostanie pomniejszona o pobrane przez nas już świadczenie, a więc będzie niższa.

Rekompensata dla osób wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze

Jeśli przed 1 stycznia 2009 r. pracowaliśmy w pełnym wymiarze co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze możemy wnioskować o przyznanie nam rekompensaty do naszej emerytury.

Rekompensata nie przysługuje gdy mamy ustalone prawo do emerytury pomostowej lub emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, górniczej, kolejowej, nauczycielskiej.

Rekompensata jest dodatkiem do kapitału początkowego. Jej wysokość oblicza się na podstawie wzoru określonego w art. 22 ustawy o emeryturach pomostowych.

Dziedziczenie składek emerytalnych

1. Przed przejściem na emeryturę

Nasze składki zgromadzone w OFE i na subkoncie w ZUS po naszej śmierci może uzyskać:

  • małżonek z którym byliśmy we wspólności majątkowej;
  • osoby, które wskazaliśmy w OFE jako osoby uposażone;
  • spadkobiercy (w razie niewskazania lub braku wskazanych osób uposażonych);

2. Po przejściu na emeryturę – wypłata gwarantowana z ZUS:

Jeśli nabędziemy prawo do emerytury możemy wskazać imiennie jedną lub kilka osób (tak zwane osoby uposażone), które w przypadku naszej śmierci (jeśli by nastąpiła do 3 lat od uzyskania emerytury) otrzymają jednorazowe świadczenie pieniężne.

Gdy chcemy wskazać osobę spoza rodziny, a jesteśmy w związku małżeńskim, to zgodę na to musi wyrazić nasz współmałżonek.

Za członka rodziny uważa się dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione, wnuki, prawnuki, rodzeństwo, małżonka, rodziców, ojczyma i macochę, osoby przysposabiające.

Jeśli nie wskażemy takiej osoby to prawo do świadczenia uzyska nasz współmałżonek pod warunkiem, że wspólnie z nim prowadziliśmy w chwili śmierci gospodarstwo domowe.

Jeśli nie ma takiej osoby wypłata gwarantowana stanie się częścią spadku.

Wysokość wypłaty gwarantowanej to różnica pomiędzy kwotą środków na subkoncie, a iloczynem liczby pełnych miesięcy jakie upłynęły od miesiąca w którym wypłacono nam emeryturę do dnia śmierci oraz trzydziestej siódmej części kwoty zewidencjonowanej na subkoncie.

5.4. Emerytury pomostowe z ZUS, czyli emerytury dla osób wykonujących pracę w warunkach szczególnych i w szczególnym charakterze

Jeśli przez jakiś okres pracowaliśmy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, to możemy ubiegać się o emeryturę przed ukończeniem wieku emerytalnego. Jest to tak zwana emerytura pomostowa. Będzie nam ona przyznana do czasu otrzymania emerytury zwykłej. Warunki szczególne, to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia. Prace wykonywane w szczególnym charakterze, to prace, które wymagają szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej. Szczegółowe informacje, czy wykonywana przez nas praca może zostać zaliczona do jednej z tych grup można uzyskać w Biurze Porad Obywatelskich lub w oddziale ZUS.

Aby uzyskać emeryturę pomostową musimy spełniać następujące warunki:

  • urodziliśmy się po 31 grudnia 1948 roku oraz
  • przepracowaliśmy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze co najmniej 15 lat oraz
  • pracę tę wykonywaliśmy zarówno przed 1 stycznia 1999 roku, jak i po 31 grudnia 2008 roku;
  • ukończyliśmy co najmniej 55 lat w przypadku kobiet i 60 lat w przypadku mężczyzn oraz mamy co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn okresów składkowych i nieskładkowych
  • rozwiązaliśmy stosunek pracy

Uwaga!

Dla niektórych grup osób, na przykład wykonujących pracę w powietrzu na statkach powietrznych, w hutnictwie, jako członek zawodowych ekip ratownictwa górskiego itd. zostały określone korzystniejsze warunki uzyskania emerytury pomostowej. Szczegółowe informacje można uzyskać w Biurze Porad Obywatelskich lub w swoim oddziale ZUS.

5.5. Przejście z renty na emeryturę

Jeśli pobieraliśmy rentę z tytułu niezdolności do pracy i ukończyliśmy wiek emerytalny, to ZUS z urzędu przyzna nam emeryturę. Jest to jedna z niewielu sytuacji, kiedy ZUS przyzna nam prawo do jakiegoś świadczenia bez składania przez nas wniosku w tej sprawie.

Uwaga.aiUwaga!

Nie otrzymamy emerytury z urzędu, jeśli jesteśmy uprawnieni do renty z tytułu wypadku czy choroby zawodowej.

Warunkiem uzyskania emerytury z urzędu jest ukończenie wieku emerytalnego oraz podleganie ubezpieczeniu społecznemu (emerytalnemu i rentowemu).

Nie jest istotne jak długi jest ten okres. Emerytura zostanie nam przyznana od dnia osiągnięcia przez nas wieku powszechnego (patrz „wiek emerytalny”). Ale jeśli nasza renta była zawieszona, bo pracowaliśmy i osiągaliśmy zbyt duży dochód, to aby otrzymać emeryturę z urzędu najpierw musimy złożyć wniosek o wznowienie wypłaty renty (odwieszenie). Emeryturę otrzymamy od dnia, od którego zostałaby podjęta wypłata renty.

Emerytura otrzymana w tym trybie będzie emeryturą kapitałową. Jeśli się okaże, że jest niższa niż nasza renta – ZUS ją podwyższy, do wysokości renty.

Jeśli złożymy wniosek o przyznanie emerytury (najpóźniej w ostatnim dniu miesiąca, w którym ukończyliśmy wiek emerytalny) to nie otrzymamy emerytury z  urzędu. W takiej sytuacji co prawda nadal mamy prawo do renty, ale ponieważ nie możemy pobierać dwóch świadczeń to musimy wybrać czy chcemy otrzymywać rentę czy emeryturę. Nie ma też gwarancji, że emerytura na wniosek będzie przynajmniej w takiej samej wysokości jak renta.

Jeśli ZUS z urzędu przyzna nam prawo do emerytury, to nie możemy powrócić do renty – nie mamy prawa wyboru świadczenia.

Emerytura z urzędu przyznawana jest na podstawie dokumentów, które znajdują się w ZUS. W przypadku, kiedy posiadamy jakieś dodatkowe dokumenty, które mogą mieć wpływ na wysokość emerytury, a nie ma ich w aktach w ZUS, możemy je w każdej chwili uzupełnić.

Po otrzymaniu emerytury z urzędu, osoby, które:

  • miałyby prawo do emerytury wcześniejszej na podstawie art. 46 ustawy emerytalnej (urodzeni po 31.12.1948, a przed 1.01.1969 r., które nie przystąpiły do OFE, miały wymagany staż ubezpieczeniowy do 31.12.2008 r.) lub do emerytury kolejowej ale nie wystąpiły o jej przyznanie mają możliwość wyliczenia emerytury według starych zasad czyli nie kapitałowej,
  • otrzymały emeryturę z urzędu w latach 2009-2013 mogą złożyć wniosek o tak zwaną emeryturę mieszaną (część na starych zasadach, część kapitałową).

W obu przypadkach emerytura również nie może być niższa niż renta.

Emerytura z urzędu nie zostanie podwyższona do najniższej emerytury (od 1 marca 2015 r. wynosi: 880,45 zł) gdy:

  • została ustalona według starych zasad, a pobieraliśmy rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i nie mamy udokumentowanego okresu składkowego i nieskładkowego (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn);
  • została ustalona dla kobiet według nowych zasad, jeśli nie osiągnęły okresów ubezpieczenia w wysokości 21 lat od stycznia 2014 r.; 22 lat od stycznia 2016 r.; 23 lat od stycznia 2018 r.; 24 lat od stycznia 2020; 25 lat od stycznia 2020 r. i które miały rentę z  tytułu częściowej niezdolności do pracy.
    (więcej: „najniższa emerytura”).

Pobierając emeryturę z urzędu możemy pracować bez ograniczeń gdyż taka emerytura nie podlega zasadom zawieszalności z tytułu zbyt wysokich przychodów. Ponadto mimo, że nie zrezygnujemy z pracy u dotychczasowego pracodawcy to i tak emerytura z urzędu będzie nam wypłacana.

Natomiast gdy złożymy wniosek o emeryturę, a nadal pracujemy to aby ją otrzymać musimy najpierw zrezygnować z zatrudnienia. Do tego czasu emerytura będzie zawieszona.

5.6. Komu przysługuje renta rodzinna?

Na początek wyjaśnimy czym jest renta rodzinna. Jest to świadczenie, które przysługuje w związku ze śmiercią bliskiego członka rodziny, który nas utrzymywał lub wspomagał w utrzymaniu. Jest wiele kryteriów od których zależy prawo do renty rodzinnej. Kryteria te dotyczą zarówno osoby zmarłej oraz osoby, która chciałaby rentę otrzymać. W niniejszym opracowaniu skupimy się na tych kryteriach które dotyczyć mogą seniorów. Nie są to więc wszystkie możliwe kryteria. Ponadto opracowanie dotyczy jedynie renty rodzinnej wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nie dotyczy więc świadczeń wypłacanych z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz z tzw. organów rentowych resortowych (np. dla wojska, policji).

  1. Warunki dotyczące osoby zmarłej.
  2. Możemy występować o rentę rodzinną po śmierci małżonka, byłego małżonka, dziecka lub rodzica. Jednak osoba zmarła po której chcemy pobierać rentę musiała spełniać podstawowe kryteria na dzień śmierci:

    • mieć ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, lub
    • pobierać zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne, lub
    • spełniać warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

    Spełnianie warunków do otrzymania renty – to generalnie posiadanie 5 lat tzw. okresów składkowych i nieskładkowych w ostatnim 10-leciu przed śmiercią, a ponadto śmierć osoby, po której chcemy otrzymać rentę powinna nastąpić w okresie pracy (i odprowadzania składek do ZUS) lub nie później niż w ciągu 18-tu miesięcy od utraty pracy.

    Uwaga.aiUwaga!

    Jeśli osoba zmarła posiadała długi staż tzw. okresów składkowych, czyli 25 lat – dla kobiet i 30 lat – dla mężczyzn, to rentę rodzinną po tej osobie możemy otrzymać nawet jeśli jej śmierć nie nastąpiła w trakcie odprowadzania składek do ZUS i później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia.

  3. Osoby uprawnione do renty rodzinnej.
    1. Małżonek (zarówno wdowa jak i wdowiec)
    2. Rozwiedziony współmałżonek, jeśli w chwili śmierci byłego współmałżonka ma zasądzone przez sąd alimenty od zmarłego. Na równi z rozwiedzionymi małżonkami traktuje się osoby małżonków nie rozwiedzionych, ale nie pozostających we wspólności małżeńskiej oraz będących w separacji orzeczonej wyrokiem sądu.
    3. Rodzic (a także macocha i ojczym), jeśli zmarłe dziecko pomagało w utrzymaniu.

    Prawo do renty rodzinnej nabędziemy, jeśli w chwili śmierci osoby po której ubiegamy się o rentę spełniamy następujące kryteria:

    • mamy ukończone 50 lat, lub
    • sprawujemy opiekę nad dzieckiem uprawnionym do renty rodzinnej (maksymalnie do ukończenia przez nie 18 lat, lub bez względu na wiek jeśli jest niepełnosprawne), lub
    • jesteśmy niezdolni do pracy, lub
    • osiągnęliśmy wiek 50 lat lub staliśmy się niezdolni do pracy nie później niż w ciągu 5 lat od chwili śmierci tej osoby lub od momentu zaprzestania opieki nad dziećmi uprawnionymi do renty rodzinnej

    W niektórych przypadkach seniorzy również mogą pobierać rentę rodzinną po swoich rodzicach. Dzieci po śmierci rodziców mogą otrzymywać świadczenie bez ograniczenia ze względu na wiek, jeśli:

    • stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16 lat lub,
    • stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 25 lat – pod warunkiem, że się wtedy uczyły.
  4. Wysokość renty rodzinnej.
  5. Wysokość renty rodzinnej zależy od wysokości renty lub emerytury jaką otrzymywała osoba zmarła. Jeśli osoba zmarła nie miała ustalonego prawa do świadczenia, ale spełniała warunki do jej uzyskania, to ZUS wyliczy wysokość świadczenia jakie by tej osobie przysługiwało.

    Wysokość renty zależy również od tego ile osób do renty jest uprawnionych:

    • dla jednej osoby - 85% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,
    • dla dwóch osób - 90% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,
    • dla trzech lub więcej osób - 95% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

    Jeśli renta rodzinna po zmarłej osobie przysługuje kilku członkom rodziny, to wszystkim tym osobom przysługuje jedna łączna renta rodzinna, podzielona na równe części.

    Jeśli do renty rodzinnej uprawniona jest sierota zupełna, czyli osoba, której obydwoje rodzice zmarli to przysługuje jej dodatek dla sieroty zupełnej w wysokości 391,26 zł (od 1 marca 2015 r.).

  6. Procedura ubiegania się o rentę rodzinną.
  7. Aby otrzymać rentę rodzinną musimy złożyć w tym celu wniosek do ZUS, w oddziale właściwym ze względu na nasze zamieszkanie. Wniosek powinien być złożony na odpowiednim formularzu, który jest dostępny w ZUS. Świadczenie będzie wypłacone od miesiąca, w którym złożymy wniosek i dołączymy pełną dokumentację. Jeśli chcielibyśmy aby renta była wypłacona od miesiąca w którym zmarła osoba to wniosek z dokumentacją musimy złożyć nie później niż w następnym miesiącu.

    Do wniosku należy dołączyć odpowiednie dokumenty potwierdzające uprawnienie do świadczenia, zarówno dotyczące osoby zmarłej, jak i osób ubiegających się o świadczenie.

    Dokumenty dotyczące osoby zmarłej poświadczające m.in.:

    • datę urodzenia np. akt zgonu, dowód osobisty,
    • datę zgonu (akt zgonu),
    • okres zatrudnienia zmarłego oraz otrzymywane przez niego wynagrodzenie,
    • wysokość zarobków – do wyliczenia podstawy wymiaru renty.

    Dokumenty dotyczące osoby uprawnionej zależą od tego kim ta osoba jest dla zmarłego i jakie musi spełniać kryteria.

    Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien wydać decyzję w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania renty rodzinnej nie później niż w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, ale łączny czas oczekiwania na decyzję nie może przekroczyć 60 dni od dnia złożenia wniosku.

    Jeśli nie zgadzamy się z wydaną decyzją możemy się od niej odwołać. Odwołanie adresujemy do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, ale składamy je w tym oddziale ZUS-u, który wydał decyzję. Procedura wniesienia odwołania oraz termin powinien być określony w decyzji. Postępowanie odwoławcze jest bezpłatne. Natomiast jeśli w sądzie przegramy sprawę wówczas ZUS ma prawo domagać się od nas poniesionych przez siebie kosztów procesowych np. wynagrodzenia prawnika, który reprezentował ZUS przed sądem.

  8. Zmniejszanie i zawieszanie renty rodzinnej z powodu osiągania dodatkowych zarobków.
  9. W czasie pobierania renty rodzinnej możemy pracować. Z tym, że te inne przychody (np. z pracy), mogą spowodować zmniejszenie a nawet zawieszenie pobieranej przez nas renty.

    Renta rodzinna będzie wypłacana w pełnej wysokości, nie ulegnie zmniejszeniu ani zawieszeniu, jeśli dodatkowe dochody nie przekroczą 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (wysokość przeciętnego wynagrodzenia zmienia się co kwartał). Obecnie kwota 70% przeciętnego wynagrodzenia wynosi 2698,50 zł (od 1.09.2015 r. do 30.11.2015 r.) Tak więc, jeśli zarabiamy nie więcej niż 2698,50 zł brutto miesięcznie, będziemy otrzymywali nadal rentę rodzinną w pełnej wysokości.

    1. Zmniejszenie wysokości renty rodzinnej.

      Jeśli oprócz pobierania renty rodzinnej mamy dodatkowe dochody przekraczające 70%, ale nie więcej niż 130% przeciętnego wynagrodzenia, to wypłacana nam renta ulegnie zmniejszeniu. Obecnie kwota 130% przeciętnego wynagrodzenia wynosi 5011 zł (od 1.09.2015 r. do 30.11.2015 r.).

    2. Zawieszenie wypłaty renty rodzinnej.

      Dodatkowe dochody przekraczające 130% przeciętnego wynagrodzenia powodują zawieszenie renty rodzinnej. To oznacza, że ZUS nie będzie nam wypłacał renty, jeśli osiągniemy zarobki przekraczające 5011 zł (od 1.09.2015 r. do 30.11.2015 r.).

    Jeśli pobieramy rentę rodzinną i zamierzamy podjąć pracę lub już pracujemy, powinniśmy powiadomić o tym ZUS. W takim zawiadomieniu należy określić, jaka będzie wysokość osiąganych dochodów (brutto). Na tej podstawie ZUS podejmie decyzję, czy są podstawy do zmniejszenia wysokości wypłacanej renty rodzinnej, zawieszenia wypłaty, albo nadal będzie nam wypłacał świadczenie w dotychczasowej wysokości. Jeśli bowiem nie powiadomimy ZUS o dodatkowych dochodach i potem się okaże, że nasze zarobki przekroczyły kwoty powodujące zmniejszenie lub zawieszenie renty, to ZUS wyda decyzję nakazującą zwrot pieniędzy.

  10. Łączenie renty rodzinnej z innymi świadczeniami pieniężnymi.
  11. Ogólna zasada jest taka, że przysługuje nam tylko jedno świadczenie z ZUS. Nie możemy pobierać emerytury bądź renty z tytułu niezdolności do pracy i jednocześnie renty rodzinnej po zmarłym członku rodziny. Musimy wybrać, które świadczenie chcemy pobierać, na szczęście możemy wybrać to, które jest wyższe.

    Jedynym wyjątkiem jest możliwość jednoczesnego pobierania renty rodzinnej z rentą socjalną (renta socjalna przysługuje osobom całkowicie niezdolnym do pracy, pod warunkiem, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 lat, bądź przed ukończeniem 25 lat – pod warunkiem, że dana osoba w tym czasie uczyła się).

5.7. Renta z tytułu niezdolności do pracy. Warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności

Jeśli nie mamy prawa do emerytury, a ze względu na stan zdrowia nie możemy już pracować, możemy zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie nam renty z tytułu niezdolności do pracy. Aby uzyskać rentę trzeba spełniać określone warunki.

Po pierwsze – musimy być niezdolni do wykonywania pracy. Stwierdzi to lekarz orzecznik ZUS na podstawie badania oraz przedstawionej do wniosku o rentę naszej dokumentacji medycznej. Lekarz orzecznik ustali jaki jest nasz stopień naszej niezdolności do pracy:

  • częściową niezdolność do pracy,
  • całkowitą niezdolność do pracy,
  • całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji.

W orzeczeniu lekarza orzecznika nie tylko jest istotne czy i w jakim stopniu jesteśmy osobami niezdolnymi pracy, ale też kiedy ta niezdolność powstała. Ta data jest ważna do ustalenia czy spełniamy następne kryterium. Bowiem drugim kryterium jakie musimy spełniać jest data powstania niezdolności do pracy. Nasza niezdolność do pracy musi powstać w czasie gdy podlegaliśmy ubezpieczeniu społecznemu (na przykład pracowaliśmy) i były odprowadzane składki rentowe do ZUS lub w ciągu 18 miesięcy od ustania tego ubezpieczenia.

Trzecim warunkiem jest okres przez jaki podlegaliśmy ubezpieczeniu społecznemu. Minimum to 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy (dla osób powyżej 30 roku życia).

Przykład.aiPrzykład:

Pan Henryk ma 52 lata. Od 8 lat jest bezrobotny. Jego staż ubezpieczeniowy wynosi 15 lat czyli przez 15 lat były odprowadzane składki rentowe do ZUS z tytułu pracy wykonywanej przez pana Henryka. W marcu 2013 roku bardzo zachorował. Lekarz nie widzi szans na odzyskanie pełnej sprawności i aktywności zawodowej. Pan Henryk złożył wniosek do ZUS o rentę. Lekarz Orzecznik ZUS ustalił, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a niezdolność do pracy powstała w marcu 2013 roku. ZUS mimo to wydał decyzję odmowną. Pan Henryk nie otrzymał renty mimo, że jest osobą niezdolną do pracy bo nie spełnia dwóch pozostałych warunków to znaczy jego niezdolność do pracy nie powstała w okresie ubezpieczenia ani w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia oraz nie jest w stanie udokumentować 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu.

W przypadku osób z długim stażem ubezpieczeniowym żeby uzyskać rentę wystarczy, że lekarz orzecznik ZUS stwierdzi, że jesteśmy całkowicie niezdolni do pracy.

Co to znaczy długi staż ubezpieczeniowy?

Warunku drugiego (to znaczy, że niezdolność do pracy powstała w okresie ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia) nie musimy spełniać jeśli mamy:

  • w przypadku kobiet - 20 lat okresów ubezpieczeniowych (składkowych i nieskładkowych),
  • w przypadku mężczyzn - 25 lat.

Natomiast warunku trzeciego (to znaczy, że mamy udokumentowane 5 lat okresów ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu) nie musimy spełniać gdy posiadamy co najmniej:

  • w przypadku kobiet - 25 lat okresów składkowych,
  • w przypadku mężczyzn - 30 lat okresów składkowych.

Okresy składkowe, to okresy w których odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne do ZUS. Zazwyczaj jest to okres zatrudnienia na umowę o pracę, ale też na przykład wykonywana praca na podstawie umowy zlecenia.

Okresy nieskładkowe, to na przykład okres pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy. Górna granica zaliczanych okresów nieskładkowych to 1/3 okresów składkowych.

Informację jakie okresy ZUS uznaje za składowe i nieskładkowe można uzyskać w Biurze Porad Obywatelskich lub w ZUS.

  1. Okres na jaki może być przyznana renta:

    Od tego jak długo będziemy otrzymywać rentę zależy zapis w orzeczeniu lekarza orzecznika, który określa na jaki okres jest orzeczona niezdolność do pracy. Regułą jest, że niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat. Ale gdy lekarz orzecznik oceni, że nie mamy szans na odzyskanie zdolności do pracy przed upływem 5 lat to wówczas możemy uzyskać rentę na czas dłuższy lub nawet na stałe.

  2. Wysokość renty

    Nie ma jednej, stałej wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy. ZUS wylicza wysokość renty w zależności od osiąganych przez nas zarobków i odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne, okresu ubezpieczenia oraz od ustalonego stopnia niezdolności do pracy. Wysokość renty jest ustalana indywidualnie dla każdej osoby. Przepisy określają jednak wysokość najniższej renty. Obecnie wysokość najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 844,45 zł, a dla osoby częściowo niezdolnej do pracy 648,13 zł (stan na marzec 2015 r.).

  3. Procedura przyznawania renty

    Aby uzyskać rentę musimy złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o jej przyznanie na formularzu ZUS RP1. Do wniosku musimy dołączyć:

    • dokument stwierdzający naszą datę urodzenia,
    • wypełniony kwestionariusz wskazujący nasze okresy składkowe i nieskładkowe (formularz Rp-6),
    • świadectwa pracy bądź inne dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe,
    • zaświadczenie pracodawcy o zatrudnieniu i osiąganych dochodach (formularz Rp-7),
    • zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza prowadzącego (formularz N-9) wraz z wynikami badań i dokumentacją medyczną.

Jeśli mamy ustalony kapitał początkowy to nie musimy dostarczać dokumentów potwierdzających nasze wynagrodzenie i okresy zatrudnienia.

ZUS powinien wydać decyzję w sprawie prawa do renty w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji.

  1. Jeśli ZUS nie przyzna nam renty

Nie uzyskamy renty gdy lekarz orzecznik ZUS stwierdzi, że jesteśmy osobą zdolną do pracy lub gdy nie spełniamy pozostałych wymaganych warunków.

ZUS otrzymując nasz wniosek o przyznanie renty skieruje nas najpierw do lekarza orzecznika. Jeśli nie zgadzamy się z jego orzeczeniem bo uważamy,

  • że powinien być orzeczony wyższy stopień niezdolności do pracy,
  • albo, że niezdolność do pracy powstała w innym okresie niż to określił lekarz orzecznik,
  • albo, że czas na jaki lekarz orzecznik ustalił naszą niezdolność do pracy jest zbyt krótki

to możemy się odwołać składając sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS.

Sprzeciw musimy złożyć w terminie 14 dnia od otrzymania orzeczenia. W uzasadnieniu musimy podać z czym się dokładnie nie zgadzamy. Jeśli komisja podtrzyma stanowisko lekarza orzecznika to ZUS prześle nam je wraz z decyzją. Od decyzji możemy się odwołać do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w terminie 30 dni od otrzymania decyzji. Odwołanie mimo, że adresujemy do Sądu składamy je w oddziale ZUS, który wydał decyzję. Jeśli nie wniesiemy odwołania w terminie, to decyzja staje się prawomocna. Postępowanie odwoławcze jest wolne od opłat – przy wnoszeniu odwołania nie ponosimy kosztów. Jeśli jednak przegramy sprawę w sądzie, to możemy zostać obciążeni kosztami procesowymi czyli tymi, które poniósł ZUS w związku z tą sprawą na przykład koszty pełnomocnika ZUS.

  1. Renta z tytułu niezdolności do pracy a podjęcie pracy

Osoby mające orzeczenie o niezdolności do pracy mogą podejmować pracę zarobkową. Nawet orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, nie jest zakazem wykonywania pracy.

Podejmowanie pracy i osiąganie z tego tytułu zarobków ma wpływ na otrzymywanie renty z ZUS, gdyż może powodować jej zmniejszenie a nawet zawieszenie. Szczegóły opisane zostały w punkcie „Zmniejszanie i zawieszanie wcześniejszej emerytury z powodu osiągania dodatkowych zarobków”.

5.8. Świadczenie dla opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej

Coraz częściej się zdarza, że bliska nam osoba staje się niepełnosprawna i wymaga opieki. Członek rodziny, który podejmuje się opieki może ubiegać się o wsparcie finansowe w postaci:

  • specjalnego zasiłku opiekuńczego lub
  • zasiłku dla opiekuna.

Wysokość obu zasiłków wynosi 520 zł. Za opiekuna odprowadzane są składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz zdrowotne.

Poniżej wyjaśniamy czym oba świadczenia się różnią i kto ma do nich prawo, ale należy zaznaczyć, że trwają prace legislacyjne nad zmianą tych świadczeń.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie, która musi zrezygnować z zatrudnienia lub nie może podjąć pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym (w stopniu znacznym) małżonkiem, rodzicem, dziadkiem lub rodzeństwem.

Zasiłek ten przysługuje pod warunkiem, że dochód nie przekroczy kwoty 664 zł na osobę w rodzinie.

Uwaga!

Brany jest pod uwagę zarówno dochód rodziny opiekuna jak i dochód rodziny osoby wymagającej opieki.

Zasiłku takiego nie otrzyma osoba, która ma prawo do własnego świadczenia np. emerytalnego lub gdy sama jest niepełnosprawna w stopniu znacznym.

Ponadto nie otrzyma specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba, gdy inny członek rodziny już je pobiera na tę samą osobę.

Zasiłek dla opiekuna przysługuje jedynie tym osobom, które w związku ze zmianą przepisów w 2013 r. utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (to znaczy z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. wygasła im decyzja o prawie do tego świadczenia).

Nie mają do niego prawa osoby, które uzyskały specjalny zasiłek opiekuńczy lub inny członek rodziny otrzymał specjalny zasiłek (na tę samą osobę wymagającą opieki).

Ośrodek Pomocy Społecznej ma obowiązek sprawdzania (co 6 miesięcy) czy nadal sprawujemy opiekę.

Proponowane zmiany

Rząd obecnie pracuje nad wprowadzeniem jednego świadczenia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego dla osób, które muszą zrezygnować z zatrudnienia lub nie mogą podjąć pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Zróżnicowana natomiast zostanie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego – inna gdy sprawujemy opiekę nad dzieckiem, inna gdy opiekujemy się osobą dorosłą:

  • 1300 zł (od 2016 r.) dla opiekuna osoby nieletniej lub uczącej się (do 25 roku życia).
  • 800 zł dla opiekuna osoby dorosłej. Świadczenie to od 2017 r. systematycznie będzie wzrastało.
    Świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwało pod warunkiem, że łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki nie będzie przekraczać kwoty 1000 zł na osobę w rodzinie.
    Opiekunowie, którzy pobierają obecnie jedno z wyżej wymienionych świadczeń będą mieli prawo wyboru czy pozostają przy obecnym np. zasiłku dla opiekuna (gdzie nie ma kryterium dochodowego) czy przejdą na nowe.

Kolejna zmiana związana jest z poszerzeniem kręgu osób, które będą mogły ubiegać się o takie świadczenie o emerytów i rencistów. W ich przypadku otrzymają świadczenie pielęgnacyjne pomniejszone o kwotę pobieranej emerytury czy renty.

Po śmierci osoby niepełnosprawnej opiekun uzyska prawo do zasiłku dla osoby bezrobotnej.

Podstawa prawna:

1. Ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku, (Dz.U.2015.114 j.t);

2. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów z dnia 4 kwietnia 2014 roku, (Dz.U.2014.567).

5.9. Zasiłek pielęgnacyjny a dodatek pielęgnacyjny

Możemy się spotkać z dwoma podobnymi świadczeniami: zasiłkiem pielęgnacyjnym i dodatkiem pielęgnacyjnym. Różnice pomiędzy tymi świadczeniami wynikają z różnych przepisów prawnych.

  1. Zasiłek pielęgnacyjny.

    Zasiłek pielęgnacyjny to pomoc pieniężna dla osób wymagających opieki i pomocy z powodu niepełnosprawności lub podeszłego wieku. Aby otrzymać zasiłek musimy spełniać określone kryteria:

    • posiadać orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub
    • posiadać orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale pod warunkiem, że niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia;
    • mieć ukończone 75 lat (nie musi być orzeczona niepełnosprawność).

    Zasiłek przysługuje ze względu na wiek lub niepełnosprawność. Do stwierdzenia wieku wystarczy dowód osobisty lub metryka. Trochę trudniej jest ze stwierdzeniem niepełnosprawności. Nie wystarczy bowiem, że jesteśmy schorowani. To czy jesteśmy niepełnosprawni i w jakim stopniu musi być stwierdzone przez odpowiednią instytucję, jaką jest Zespół Orzekania o Niepełnosprawności. Zespół taki działa w strukturze urzędu powiatu (starostwa) na terenie którego zamieszkujemy.

    Zespoły orzekania o niepełnosprawności orzekają o 3 stopniach niepełnosprawności:

    • Lekkim
    • Umiarkowanym
    • Znacznym

    Jeśli więc będziemy mieć orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności – mamy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, jeśli zostaniemy zakwalifikowany do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności – nie uzyskamy zasiłku, a jeśli uzyskamy umiarkowany stopień niepełnosprawności – zasiłek uzyskamy, o ile w orzeczeniu będzie zapis, że niepełnosprawność nasza powstała zanim ukończyliśmy 21 lat.

    Orzeczenie o tym, czy zostaliśmy uznani za osoby niepełnosprawne i w jaki stopniu wydawane jest w formie decyzji, co oznacza m.in. to, że jeśli się z orzeczeniem nie zgadzamy, to możemy się od niego odwołać. Pouczenie o procedurze odwoławczej musi się znajdować pod uzasadnieniem orzeczenia.

    Uwaga.aiUwaga!

    Na równi z orzeczeniem wydanym przez zespoły orzekania o niepełnosprawności traktowane są orzeczenia ZUS o niezdolności do pracy oraz o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów (dawne orzeczenia KIZ):


    Orzeczenie
    Zespołu

    Orzeczenie ZUS

    Grupa
    inwalidzka

    Znaczny stopień niepełnosprawności

    arrow.ai

    Niezdolność do samodzielnej egzystencji

    I grupa
    inwalidzka

    Umiarkowany stopień niepełnosprawności

    arrow.ai

    Całkowita
    niezdolność do pracy

    II grupa
    inwalidzka

    Lekki stopień niepełnosprawności

    arrow.ai

    Częściowa
    niezdolność do pracy

    III grupa
    inwalidzka

    Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje i wypłaca gmina na terenie której zamieszkujemy. Wójt lub burmistrz danej gminy może zdecydować, że przyznawaniem zasiłków pielęgnacyjnych będzie zajmował się ośrodek pomocy społecznej. W urzędzie gminy możemy się dowiedzieć, gdzie dokładnie powinniśmy złożyć wniosek w sprawie przyznania zasiłku. Nie wystarczy bowiem spełnianie kryteriów do uzyskania zasiłku, abyśmy go otrzymali musimy złożyć wniosek w tej sprawie i dokumenty, których będzie wymagał urząd.

    Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 153 zł (stan na październik 2013 r). Wysokość nie jest systematycznie waloryzowana.

    Są też sytuacje, kiedy pomimo spełniania kryteriów, urząd nie przyzna nam prawa do zasiłku. Będzie tak wtedy, gdy przebywamy w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, która jest finansowana częściowo lub całkowicie z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia. Instytucje tego typu to m.in.: domy pomocy społecznej, zakłady opiekuńczo-lecznicze, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze.

  2. Dodatek pielęgnacyjny.

    Świadczenie to, zgodnie ze swoją nazwą jest dodatkiem do innego świadczenia. Może być wypłacane gdy otrzymujemy emeryturę lub rentę (z tytułu niezdolności do pracy, wypadkowej, rodzinnej) oraz gdy ukończyliśmy 75 lat lub posiadamy orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Jeśli nie posiadamy prawa do emerytury lub renty z wypłacanej przez ZUS, to samego dodatku ZUS nam nie wypłaci.

    Uwaga.aiUwaga!

    Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do renty socjalnej.

    Dodatek podobnie jak zasiłek przysługuje ze względu na wiek lub na całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji.

    Uzyskanie dodatku z powodu ukończenia 75 lat nie wymaga od nas żadnych czynności, bo ZUS przyznaje go z urzędu, nie trzeba występować ze specjalnym wnioskiem.

    Natomiast procedura stwierdzenia niezdolności do samodzielnej egzystencji jest bardziej skomplikowana. Orzeczenie takie musi być wydane przez lekarza orzecznika z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i sami musimy złożyć wniosek.

    Niestety, przy staraniu się o dodatek pielęgnacyjny nie ma możliwości uznania, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest równoznaczne ze stwierdzeniem niezdolności do samodzielnej egzystencji. ZUS uznaje bowiem tylko orzeczenia wydawane przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie działające w strukturach ZUS. Orzeczenia innych instytucji nie są dla ZUS wiążące.

    Jeśli więc chcemy się starać o dodatek pielęgnacyjny ze w względu na niezdolność do samodzielnej egzystencji, musimy wystąpić z odpowiednim wnioskiem do ZUS. Następnie nasz stan zdrowia będzie oceniany przez lekarza orzecznika ZUS. Jeśli lekarz nie stwierdzi, że jesteśmy niezdolni do samodzielnej egzystencji, możemy się odwołać od takiego orzeczenia – wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Pouczenie w tej sprawie musi być umieszczone w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS.

    Wysokość dodatku pielęgnacyjnego wynosi 206,76 zł (stan na wrzesień 2015 r). Wysokość dodatku waloryzowana jest w marcu każdego roku.

  3. Podstawowe różnice pomiędzy zasiłkiem a dodatkiem pielęgnacyjnym

    Zasiłek pielęgnacyjny

    Dodatek pielęgnacyjny

    Przyznaje i wypłaca organ gminy
    (np. OPS)

    Przyznaje i wypłaca ZUS

    Nie trzeba mieć prawa do innego świadczenia

    Trzeba mieć prawo
    do renty lub emerytury z ZUS

    Przyznawany na podstawie orzeczenia wydanego przez Zespół orzekania o niepełnosprawności lub ZUS lub dawne Komisje ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia.

    Przyznawany wyłącznie na podstawie orzeczenia ZUS

    Przyznawany wyłącznie na wniosek

    Dodatek ze względu na wiek jest przyznawany z urzędu, ale dodatek ze względu na niezdolność do samodzielnej egzystencji – wyłącznie na wniosek

    Wysokość wynosi 153 zł

    Wysokość wynosi 203,50 zł

    Uregulowany w ustawie
    o świadczeniach rodzinnych

    Uregulowany w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych


    Uwaga.aiUwaga!

    Nie można pobierać jednocześnie dodatku pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego. Jeśli spełniamy kryteria do pobierania obydwu, musimy wybrać jedno ze świadczeń, oczywiście możemy wybrać wyższe. W praktyce zdarzają się przypadku łącznego pobierania obu świadczeń, ale może się to wiązać z koniecznością zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego wraz z odsetkami, co może wpędzić seniora w dodatkowe problemy finansowe.

5.10. Twoje ulgi

Na wstępie warto zauważyć, że nie ma jednej definicji która określa kim jest „senior”, nie ma jednej granicy wiekowej, po której mamy prawo do wszelkich możliwych ulg. Najczęściej pojawiają się ulgi dla emerytów (czyli osób pobierających emeryturę i posługujących się legitymacją emeryta, bez względu na wiek) bądź ulgi dla osób które ukończyły określony wiek, ale bywa on zdefiniowany różnie np. 60, 70 czy 75 lat.

Zawsze warto zapytać o ulgę dla seniora i poprosić o szczegółowe informacje w tym zakresie. Może się okazać, że dzięki ulgom będziemy mogli sporo zaoszczędzić.

Ulgi dla seniorów częściowo wynikają z przepisów prawa ogólnego, ale znaczna część ulg wynika z przepisów bądź programów danej gminy, dzielnicy lub instytucji. Dlatego też w tym tekście będą przedstawione te ulgi, które wynikają z przepisów ogólnie obowiązującego prawa. Są one zagwarantowane dla wszystkich seniorów, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Ulgi dla seniorów wynikające z prawa ogólnie obowiązującego:

  1. Przejazdy kolejowe i autobusowe

    Emeryci (oraz renciści) mają prawo do dwóch przejazdów w ciągu roku z ulgą 37% przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych.

    Uwaga.aiUwaga!

    Te dwa ulgowe przejazdy gwarantuje nam prawo. Jednak wielu przewoźników, zarówno pociągowych, autobusowych a nawet lotniczych ustanawia dodatkowe ulgi dla seniorów.


  2. Zwolnienie z abonamentu radiowo-telewizyjnego.

    Emeryci, którzy ukończyli 60 lat i jednocześnie mają dochód niższy niż 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia są zwolnieni z obowiązku płacenia abonamentu.

    Obecnie kwota ta wynosi 1760,80 zł (stan na wrzesień 2013 roku).

    Ponadto z abonamentu zwolnione są wszystkie osoby powyżej 75 lat, niezależnie od tego czy są emerytami i w jakiej wysokości otrzymują świadczenie.

    Ulga ta przysługuje po złożeniu przez nas w Urzędzie Pocztowym oświadczenia, że spełniamy kryterium do zwolnienia i po przedstawieniu dokumentu, który to poświadcza.

  3. Ulga przy opłacie za wydanie paszportu.

    Emerytom i rencistom przysługuje 50% ulga w opłacie za wydanie paszportu. Podstawowa opłata wynosi 140 zł, czyli emeryt może otrzymać paszport za 70 zł (stan na wrzesień 2013 roku).

    Osobom, które skończyły 70 lat przysługuje całkowite zwolnienie z opłaty.

  4. Ulga przy wstępie do muzeów.

    Emeryci oraz osoby, które ukończyły 65 lat mają prawo do ulgowych wstępów do muzeów. Przepisy nie określają jednak w jakiej wysokości ma to być ulga.

  5. Zasiłek i dodatek pielęgnacyjny.

    Przysługuje osobom, które ukończyły 75 lat. Można pobierać tylko jedno z tych świadczeń. Szczegóły dotyczące tych zasiłku i dodatku opisane zostały w rozdziale „Dodatek a zasiłek pielęgnacyjny”.

Przykładowe ulgi dla seniorów przysługujące na podstawie wewnętrznych regulacji.

  • komunikacja miejska.

    Wiele gmin wprowadza dla seniorów niższe ceny na przejazdy komunikacją miejską (np. w Warszawie osoby, które ukończyły 70 lat nie płacą za korzystanie z komunikacji miejskiej).

  • tańsze połączenia pociągowe, autokarowe a nawet lotnicze.

    Wielu przewoźników wprowadza specjalne rabaty dla seniorów. Często są one bardzo korzystne dla osób, które często podróżują, wtedy wystarczy wyrobić specjalną legitymację dla seniora i korzystać z ulgowych przejazdów.

  • tańsze wejścia do kin, teatrów, na baseny.

    Każda z tych placówek ustala własne zniżki

Warto też brać udział w życiu organizacji działających na rzecz seniorów. Możemy tam nie tylko spotkać się z przyjaciółmi, miło spędzić czas i wymienić się różnymi informacjami, ale równocześnie skorzystać ze specjalnych ofert dla seniorów, np. z tańszych wycieczek, imprez oraz wielu innych atrakcji.

5.11. Kalkulator ulg

Kalkulatorulg.pl – to strona internetowa na której możemy sprawdzić czy przysługują nam następujące uprawnienia i ulgi:

  • dodatek mieszkaniowy
  • dodatek energetyczny
  • dodatek pielęgnacyjny
  • bonifikata od użytkowania wieczystego
  • zasiłek pielęgnacyjny
  • abonament radiowo-telewizyjny
  • podatek od czynności cywilno-prawnych
  • zwolnienie z opłat za wstęp do muzeów
  • opłata paszportowa
  • ulga za wstęp do muzeum
  • karta parkingowa

Na tej stronie możemy zarówno przeczytać opracowania nt wymienionych ulg, ale też wpisując odpowiednie dane dotyczące naszej sytuacji możemy zorientować się, czy możemy skorzystać z danego uprawnienia.

Uwaga!

„Kalkulator ulg” nie stanowi podstawy prawa do uzyskania danego uprawnienia. Decyzję o przyznaniu danego uprawnienia/ulgi wydają powołane do tego instytucje.

Aby skorzystać z tego kalkulatora internetowego najpierw uruchamiamy przeglądarkę internetową dostępną na naszym komputerze, a następnie w pasku adresu wpisujemy „kalkulatorulg.pl” i zatwierdzamy przyciśnięciem klawisza „Enter” na klawiaturze. Na ekranie pojawi się interesująca nas strona internetowa. Na poniższym rysunku znajduje się wycinek strony internetowej Kalkulatorulg.pl przedstawiający jej część.

Na stronie widoczne jest m.in. pole „sprawdź”. Kliknięcie na nie przesyła nas do niższej części strony gdzie pojawiają się poszczególne ulgi. Poniżej wygląd fragmentu strony:

Jak widać na rysunku, pod każdą ikoną oraz nazwą uprawnienia są dwa pola: „Czytaj więcej” i „Sprawdź”. Klikając na pole „Czytaj więcej” możemy przeczytać opracowanie o danej uldze – czym jest, komu się należy, jakie są kryteria do jej uzyskania, jaka jest podstawa prawna określająca prawo do ulgi. Klikając na pole „Sprawdź” na ekranie komputera pojawia się pole z pytaniami do danej ulgi, przykład:

Na ekranie pojawią się pytania z odpowiedziami, które należy wybrać lub pola, w które należy wpisać właściwą odpowiedź.

Np. jeśli pojawi się pytanie i dwie możliwe odpowiedzi: „nie” oraz „tak” – należy kliknąć na pole które jest odpowiednie do naszej sytuacji.

Jeśli pojawia się pytanie o dochód, należy wpisać jaki otrzymujemy.

W razie pytań i wątpliwości dotyczących przysługujących ulg, zapraszamy do osobistego kontaktu z Biurem Porad Obywatelskich przy ul. Gałczyńskiego 3, szczegółowe informacje o zapisach można uzyskać pod nr tel. 22 828 12 95.

5.12. Ulga podatkowa na cele rehabilitacyjne

Z ulgi podatkowej na cele rehabilitacyjne możemy skorzystać gdy:

  • mamy orzeczenie o niepełnosprawności (w większości przypadków nie ma znaczenia jaki mamy orzeczony stopień, nie ma też znaczenia czy wydał je ZUS czy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności).

Uwaga.aiUwaga!

Nie musimy być osobami niepełnosprawnymi przez cały rok.

  • ponosimy wydatki związane z naszą niepełnosprawnością lub
  • mamy na utrzymaniu osobę niepełnosprawną: małżonka, dziecko własne lub przysposobione, pasierba, rodzica, rodzica współmałżonka, rodzeństwo, ojczyma, macochę, zięcia, synową i  gdy dochody tych osób w danym roku podatkowym nie przekroczą kwoty 9.120 zł. Uwaga! Dotyczy to wszystkich dochodów nawet tych, które zwolnione są z podatku.

Wówczas w rocznym rozliczeniu podatkowym możemy odliczyć od podstawy opodatkowania wydatki poniesione stosownie do potrzeb niepełnosprawności, a także ułatwiające wykonywanie czynności życiowych:

  • adaptacja i wyposażenie mieszkań oraz domów jednorodzinnych,
  • przystosowanie samochodu,
  • zakup i naprawa sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych (z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego),
  • zakup książek, materiałów szkoleniowych,
  • odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym, w sanatorium, w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych,
  • odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne,
  • opieka pielęgniarska sprawowana w domu podczas przewlekłej choroby osoby niepełnosprawnej uniemożliwiającej poruszanie się,
  • usługi opiekuńcze (tylko dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności [3]),
  • opłacanie tłumacza migowego,

Musimy mieć dowody potwierdzające, że te wydatki zostały poniesione.

Ponadto możemy również odliczyć wydatki na:

1. Leki, które musimy przyjmować na zlecenie lekarza stale lub czasowo pod warunkiem, że miesięcznie wydajemy więcej niż 100 zł. Możemy jedynie odliczyć różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł. Musimy dysponować dowodami zakupu leków jak i odpowiednim zaświadczeniem od lekarza.

2. Dojazd na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne pod warunkiem, że są konieczne, a  przewóz jest niezbędny:

  • odpłatny karetką transportu sanitarnego, musimy mieć dowód potwierdzający wysokość i konieczność wydatku;
  • własnym samochodem [4] - do kwoty 2.280 zł. Nie musimy mieć dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków ale Urząd Skarbowy może domagać się dokumentów np. potwierdzających zlecenie i odbycie zabiegów leczniczo rehabilitacyjnych.

3. Przejazd środkami transportu publicznego w związku z pobytem na turnusie rehabilitacyjnym lub

  • w sanatorium, w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych. Musimy mieć dowód poniesionych wydatków i dokumenty potwierdzające pobyt.

4. Opłacanie przewodników osób niewidomych (znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności) lub z uszkodzeniem narządu ruchu (znaczny stopień niepełnosprawności) – do kwoty 2.280 zł. Nie musimy mieć dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków, ale Urząd Skarbowy może domagać się np. wskazania z imienia i nazwiska przewodnika.

5. Utrzymanie psa asystującego przez osoby niewidome i niedowidzące (niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym lub znacznym) lub z uszkodzeniem narządu ruchu (niepełnosprawne w stopniu znacznym) – do kwoty 2.280 zł. Nie musimy mieć dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków, ale Urząd Skarbowy może domagać się certyfikatu potwierdzającego status psa przewodnika.

Wydatki na cele rehabilitacyjne można odliczyć, jeżeli nie zostały sfinansowane z innych środków m.in. PFRON, NFZ, zakładowych funduszy socjalnych albo nie zostały zwrócone osobie niepełnosprawnej w jakiejkolwiek innej formie. W przypadku gdy wydatki były częściowo finansowane z innych źródeł, można je odliczyć w wysokości różnicy pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną z innych źródeł (np. PFRON).

Szczegółowe informacje na temat odliczeń oraz dokumentów, które dokumentują te wydatki, można uzyskać osobiście w swoim urzędzie skarbowym lub telefonicznie w Krajowej Informacji Podatkowej, gdzie specjaliści z zakresu prawa podatkowego udzielają indywidualnych informacji.

Krajowa Informacja Podatkowa

tel. 801 055 055 (dla dzwoniących z telefonów stacjonarnych)

tel. 22 330 0330 (dla dzwoniących z telefonów komórkowych

Podstawa prawna:

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 roku, (Dz.U. 2012.361 j.t. ze zm)

[3]Także osoby z I grupą inwalidztwa, całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji

[4]Samochód musi stanowić własność/współwłasność osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym lub znacznym albo osoby składającej zeznanie podatkowe, która ma na utrzymaniu osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym lub znacznym

5.13. W czym Ci może pomóc pomoc społeczna?

Pomoc społeczna to instytucja, której zadaniem jest udzielanie wsparcia osobom w trudnej sytuacji życiowej np. w ubóstwie, niepełnosprawności, w sytuacji przemocy domowej, zdarzeniach losowych i sytuacjach kryzysowych. O wsparcie możemy ubiegać się wówczas, gdy sami lub przy pomocy naszych bliskich nie jesteśmy w stanie pokonać tej trudnej sytuacji.

Przykładowe formy wsparcia udzielane przez pomoc społeczną:

  • pomoc finansowa - m.in. zasiłki stałe, okresowe, celowe,
  • opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne (za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia aby opiekować się ciężko chorym członkiem rodziny),
  • opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne,
  • pomoc rzeczowa,
  • sprawienie pogrzebu,
  • udzielanie schronienia, zapewnienie ubrania, posiłku,
  • poradnictwo specjalistyczne (np. psychologa, prawnika),
  • świadczenie usług opiekuńczych,
  • pobyt i usługi w domu pomocy społecznej.

W opracowaniu tym znajdują się informacje o tych formach pomocy, które wydają się najbardziej istotne z punktu widzenia seniora. Usługi opiekuńcze i domy pomocy społecznej opisane są w rozdziale „Sam nie znaczy samotny”.

Aby uzyskać świadczenia opisane poniżej należy zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej (OPS), działającego w naszej gminie czy dzielnicy.

  1. Ogólne kryteria ubiegania się o zasiłki i inne świadczenia z pomocy społecznej

    O pomoc finansową możemy ubiegać się jeśli jesteśmy w trudnej sytuacji finansowej. Jednak nie chodzi o naszą własną ocenę, tylko o spełnianie tzw. „kryterium dochodowego”, czyli osiąganie dochodu poniżej określonej kwoty. Wysokość kryterium zależy od tego, czy prowadzimy gospodarstwo domowe samotnie, czy wraz z osobami bliskimi.

    Jeśli samotnie prowadzimy gospodarstwo domowe, to kryterium dochodowe wynosi 634 zł (netto).

    Jeśli prowadzimy gospodarstwo domowe wspólnie z rodziną, to kryterium wynosi 514 zł (netto) na osobę w rodzinie. Jako rodzina traktowane są osoby spokrewnione i niespokrewnione, które są w faktycznym związku, wspólnie zamieszkują i gospodarują.

    Te kryteria ustalone są w ustawie o pomocy społecznej, jednakże gminy przy przyznawaniu zasiłków okresowych i celowych mogą te kryteria podwyższać.

    Dochodem są wszystkie otrzymywane przez nas miesięczne przychody oraz tych członków rodziny, z którymi prowadzimy wspólne gospodarstwo domowe. Brane są pod uwagę jedynie dochody netto, które uzyskaliśmy w miesiącu poprzedzającym złożenie prośby o pomoc. W przypadku utraty dochodu np. utraty pracy, liczony jest dochód z tego miesiąca, w którym został złożony wniosek.

    Uwaga.aiUwaga!

    Do dochodu wlicza się wszystkie otrzymywane stałe świadczenia także dodatek mieszkaniowy, zasiłek i dodatek pielęgnacyjny.

    Są też jednak pewne przychody, które nie są brane pod uwagę, gdy staramy się o pomoc społeczną, są to m.in.: świadczenia w naturze i świadczenia alimentacyjne płacone na rzecz innych osób.

  2. Zasiłek stały.

    Zasiłek stały to świadczenie, które przysługuje osobie spełniającej kryterium dochodowe (czyli dochód nie przekraczający 634 zł dla osoby samotnie gospodarującej lub 514 zł dla osoby w rodzinie) oraz jednocześnie niezdolnej do pracy z powodu wieku (kobieta 60 lat, mężczyzna 65 lat) lub całkowicie niezdolnej do pracy.

    Tak więc, jeśli nie wypracowaliśmy swojej emerytury, ale osiągnęliśmy wiek emerytalny i nie mamy żadnych innych dochodów, możemy ubiegać się o zasiłek stały.

    Jeśli chodzi o prawo do zasiłku z powodu niezdolności do pracy, to musimy posiadać minimum orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy lub umiarkowany stopień niepełnosprawności.

    Wysokość zasiłku to różnica pomiędzy kryterium dochodowym a faktycznie uzyskiwanym przez nas dochodem. Maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 604 zł.

  3. Zasiłek celowy

    O zasiłek celowy możemy ubiegać się, aby zaspokoić konkretną i niezbędną naszą potrzebę bytową, np. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw, pogrzebu.

    Zasiłek celowy może być też przyznany z powodu zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Wówczas nie musimy spełniać kryterium dochodowego.

  4. Opłacenie składki na ubezpieczenie społeczne – emerytalne i rentowe.

    Sytuacja kiedy ośrodek pomocy społecznej może opłacić nam składkę emerytalno-rentową ma miejsce jedynie wtedy, gdy nie mamy prawa do żadnego świadczenia (emerytury, renty) i musimy zrezygnować z pracy aby opiekować się długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny (konieczność sprawowania opieki musi być potwierdzona zaświadczeniem lekarskim). Pod uwagę brane jest też kryterium dochodowe, które nie może przekraczać 150% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

    Uwaga.aiUwaga!

    Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie przysługuje jeśli w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia ukończyliśmy 50 lat i jednocześnie mamy mniej niż 10 lat okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego).

    Składka nie przysługuje też wtedy, gdy kobiety posiadają 20-letni okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy), a mężczyźni 25-letni.

  5. Opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne

    Jeśli nie posiadamy ubezpieczenia zdrowotnego i nie możemy skorzystać z bezpłatnej pomocy lekarskiej, a spełniamy kryterium dochodowe, to możemy zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia nas ubezpieczeniem zdrowotnym.

  6. Procedura ubiegania się o pomoc z OPS

    Aby skorzystać ze świadczeń pomocy społecznej powinniśmy się udać do ośrodka pomocy społecznej w swoim miejscu zamieszkania i złożyć wniosek z prośbą o pomoc - najlepiej w formie pisemnej.

    W odpowiedzi na zgłoszoną prośbę pracownik socjalny z ośrodka pomocy społecznej przeprowadzi tzw. wywiad rodzinny (środowiskowy). Informacje zebrane w ramach wywiadu są podstawą do wydania decyzji w sprawie świadczeń.

    Warto pamiętać o tym, ze jeśli otrzymamy wsparcie z ośrodka pomocy społecznej a następnie nasza sytuacja się zmieni (np. uzyskamy inny dochód), to powinniśmy o tym poinformować pracownika socjalnego.

    Jeśli ośrodek pomocy społecznej wyda decyzję w której odmówi nam udzielenia pomocy, to możemy odwołać się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

    Procedura odwoławcza, tzn. w jakim terminie i gdzie składać odwołanie musi być zamieszczona w decyzji. Najczęściej jest to 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Odwołanie adresujemy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale składamy je w ośrodku pomocy społecznej. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego możemy złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

    Pamiętajmy, aby każdą decyzję czytać od początku do końca i nie zapominać o pouczeniu, które znajduje się na końcu uzasadnienia. Pouczenie zawiera istotne informacje o procedurze odwoławczej.

5.14. Możesz to zrobić sam – wzory pism

Wzór odwołania od decyzji
ośrodka pomocy społecznej

Miejscowość, dnia ...........................

Imię, nazwisko

adres

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Za pośrednictwem:

Kierownika

Ośrodka Pomocy Społecznej

…………………………………………

Odwołanie od decyzji

Nie zgadzam się z decyzją z dnia ………, nr ..……………,
wnoszę o jej zmianę i przyznanie mi zasiłku celowego na zakup .........................................................................

Uzasadnienie

W uzasadnieniu należy przywołać swoje argumenty
i opisać swoją sytuację.

(podpis)

Załączniki:

(wymienić, jeśli są dołączane dokumenty)

Wzór odwołania od orzeczenie lekarza orzecznika ZUS:

Miejscowość, data….....….

Imię, nazwisko

adres osoby odwołującej się

Komisja Lekarska ZUS

(dane oddziału ZUS)

Sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS

W dniu ….................. roku lekarz orzecznik orzekł, że nie jestem osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nie zgadzam się z tym orzeczeniem.

(W uzasadnieniu należy podać swoje argumenty dotyczące stanu zdrowia, które wskazują, że powinniśmy mieć orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji).

(podpis)

Załączniki:

(Wymienić załączniki, które dołączamy)

Wzór odwołania od decyzji ZUS odmawiającej prawa do dodatku pielęgnacyjnego:

Miejscowość, data….....….

Sąd Okręgowy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Za pośrednictwem: (tego oddziału ZUS, który decyzję wydał)

Odwołujący się: Imię, nazwisko i adres osoby odwołującej się.

Strona pozwana: Dane oddziału ZUS od decyzji którego odwołujemy się.

Odwołanie od decyzji nr

Wnoszę o zmianę w całości decyzji z dnia ………………...
i przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego

Uzasadnienie

W uzasadnieniu należy zwięźle opisać swój stan zdrowia wskazujący na konieczność orzeczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz przyznania dodatku pielęgnacyjnego.

(podpis)

Załączniki:

(należy wymienić załączniki, jeśli je dołączmy)

Wzór 2 sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS

Miejscowość, data….....….

Imię i nazwisko (swoje dane)….....….

Adres zamieszkania….....….

Nr PESEL ….....….

Komisja Lekarska ZUS

Orzeczenia Lekarza Orzecznika otrzymałam/em dnia ......

Sprzeciw od orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS

Wnoszę o zmianę orzeczenie lekarza orzecznika w części dotyczącej ustalenia daty powstania niezdolności do pracy.

Uzasadnienie

W dniu …………... Lekarz Orzecznik ZUS ustalił, że jestem osobą …......….. niezdolną do pracy. Przyjął, że moja niezdolność powstała w dniu ………………

Nie zgadzam się z tym. (Opisać szczegółowo dlaczego).

(podpis)

Za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w ...........................

Powód (swoje dane):….….

Imię i nazwisko….....….

Adres zamieszkania….....….

Nr PESEL ….....….

Komisja Lekarska ZUS

Pozwany:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w ……………...........................................………

Ul. ..............................................................................

Znak ...........................................................................

(numer decyzji)

Decyzję otrzymałam/em dnia…………............………………

Odwołanie

Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w …………. Nr ……………… z dnia ....……………., którą otrzymałam/em dnia ………………….. w sprawie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy.

Wnoszę o:

  • zmianę zaskarżonej decyzji w tan sposób, że ustalić datę powstania niezdolności do pracy na dzień ………………….. i przyznać powodowi rentę z tytułu niezdolności do pracy;
  • powołanie biegłych sądowych celem ustalenia daty powstania niezdolności do pracy

Uzasadnienie

W dniu …………………….. złożyłam/em wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS orzekł, że jestem osobą niezdolną do pracy ale błędnie ustalił datę powstania niezdolności. Złożyłam/em sprzeciw do Komisji Lekarskiej ZUS, niestety Komisja Lekarska podtrzymała stanowisko Lekarza Orzecznika i nie ustaliła innej daty powstania niezdolności do pracy. Nie zgadzam się z tym.

(opisać dokładnie dlaczego)

(podpis)

Załączniki:

  1. Odpis odwołania
  2. Dowody

Podstawa prawna:

  1. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 roku,
    (Dz.U.2015.748 t.j.);
  2. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku,
    (Dz.U.121 t.j.);
  3. Ustawa o emeryturach kapitałowych z dnia 21 listopada 2008 roku,
    (Dz.U.2014.1097 t.j.);
  4. Ustawa o emeryturach pomostowych z dnia 19 grudnia 2008 roku,
    (Dz.U.2015.965 t.j.);
  5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe z dnia 11 października 2011 roku,
    (Dz.U.2011.237. 1412);
  6. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z dnia 30 października 2002 roku,
    (Dz.U.2015.1242 t.j);
  7. Ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku,
    (Dz.U.2015.114 t.j);
  8. Ustawa o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego z dnia 20 czerwca 1992 roku,
    (Dz.U.2012.1138 );
  9. Ustawa o dokumentach paszportowych z dnia 13 lipca 2006 roku,
    (Dz.U.2013.268 t.j.);
  10. Ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 roku,
    (Dz.U.2014.1204 t.j.);
  11. Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku,
    (Dz.U.2015.163 t.j);
  12. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku,
    (Dz.U.2015.581 t.j).